X
تبلیغات
Energy efficent design group

 اشتیاق به عملی ساختن ایده های بزرگ، پدیدۀ تازه ای درزندگی بشر نیست. ساختمان های عظیم، همواره به عنوان سمبل قدرت و ثروت کشورها، راهی برای تجلیل از رهبران و اعتقادات مذهبی، شیوه ای برای گسترش مرزهای واقعیت و خیال، و حتی رقابتی ساده بین مالکان، معماران و پیمانکاران مطرح بوده اند.

 اشتیاق به عملی ساختن ایده های بزرگ، پدیدۀ تازه ای درزندگی بشر نیست. ساختمان های عظیم، همواره به عنوان سمبل قدرت و ثروت کشورها، راهی برای تجلیل از رهبران و اعتقادات مذهبی، شیوه ای برای گسترش مرزهای واقعیت و خیال، و حتی رقابتی ساده بین مالکان، معماران و پیمانکاران مطرح بوده اند. اهرام مصر، برج های ساخته شده بر روی تپه های ایتالیا و کلیساهای جامع سبک گوتیک فرانسه، نمونه هایی از ساختمان های عظیم باقی مانده از گذشته های دور و نزدیک هستند. ممکن است این نمونه ها، از بسیاری جهات با هم متفاوت باشند؛ اما در یک نکته با هم اشتراک دارند: همگی ذهن بیننده را لبریز از شکوه و عظمتی تحسین برانگیز می‌كنند.

پیشینه بلندمرتبه ها

ساخت بلندمرتبه های مدرن، تنها پس از ابداع آسانسور و نیز وفور مصالح ساختمانی و کاهش هزینه های آنها ، امکان پذیر شد. هرچند تعریف و تفکیک دقیقی نمی توان ارائه داد، اما عموما ساختمان هایی با ارتفاع بین 23 تا 150 متر، به عنوان ساختمان های بلندمرتبه (High rise) شناخته می شوند. بناهای مرتفع تر از 150 متر، را به عنوان آسمان خراش (Sky scraper) می شناسیم.
آسمان خراش های مدرن از مصالحی مانند فولاد، شیشه، بتن مسلح و گرانیت ساخته می شوند و همگی از تجهیزات مکانیکی و تاسیساتی از قبیل آسانسور و پمپ های آب بهره می گیرند.
تا قرن نوزدهم، ساختمان هایی با بیش از شش طبقه، بسیار نادر بودند، چراکه نیاز به استفاده از پلکان برای صعود از چنین ساختمان هایی، این ایده را غیر عملی می کرد. ضمن آنکه رساندن آب با فشار مناسب به طبقات بالا هم، از دیگر موانع عملی ساختن چنین ایده هایی بود.

با این وجود، پیشینه ساخت اولین بلندمرتبه ها، به قرون 16 و 17 میلادی باز می گردد. قدیمی ترین نمونه، شهر "شیبام" در یمن است که به عنوان قدیمی ترین شهر دارای آسمان خراش در سراسر جهان، و یا "منهتن صحرا"، و نیز به عنوان "اولین نمونه برنامه ریزی شهری طبقاتی" شناخته می شود. شهر شیبام، از بیش از 500 برج مسکونی، هریک شامل پنج تا 9 طبقه تک واحدی تشکیل می شد. ظاهرا هدف از این شیوه معماری، محافظت مردم در مقابل حملات صحرانشینان بدوی بوده است.
نمونه ای دیگر را می توان در بخش قدیمی شهر ادینبورگ اسکاتلند مشاهده کرد. در قرن هفدهم، مرزهای شهر، توسط یک دیوار دفاعی مشخص شده بود و از اینرو، مناطق قابل سکونت شهر، به بخش های داخل حصار محدود می شد. لذا، تنها راه توسعه شهر، اجرای ساختمان های طبقاتی بوده است. در این شهر، ساختمان های یازده طبقه زیادی وجود داشته اند و حتی نشانه هایی حاکی از وجود ساختمان های چهارده طبقه هم دیده شده. هنوز هم می توان آثار این سازه های سنگی را در مناطق قدیمی شهر، مشاهده کرد.

اما قدیمی ترین سازه اسکلت فلزی جهان، در شروزبری انگلستان ساخته شد. ساختمان فلکس میل (Flaxmill)، بنا شده در سال 1797، بدلیل بهره گرفتن از ستون ها و تیرهای چدنی ضد حریق، به عنوان "پدر" آسمان خراش های مدرن شناخته می شود.

رفع موانع

اما دو تحول بزرگ در قرن نوزدهم، راه را برای ساخت بناهای عظیمی همچون آسمان خراش ها، هموار کردند. اولین مورد، ساخت آسانسورهای "مطمئن" بود. طی قرن ها، آسانسورهای اولیه با طرح ها و کاربری های گوناگون مورد استفاده قرار می گرفتند و در اواسط قرن نوزدهم، آسانسورهایی که با استفاده از نیروی بخار و برای حمل مصالح در کارخانه ها، معادن و کارگاه ها کار می کردند، پای به میدان گذاشتند. اما این آسانسورها برای حمل انسان چندان ایمن نبودند، چراکه در صورت قطع شدن کابل نگه دارنده، به پائین سرنگون می شدند. در سال 1853، یک مخترع امریکایی به نام الیشا گریوز اوتیس، وسیله ای را طراحی کرد که در صورت پارگی کابل آسانسور، مانع از سقوط آن می شد. این موضوع، تاثیر شگرفی بر افزایش اعتماد عمومی به آسانسور گذاشت و در اواخر همین قرن، استفاده از موتورهای الکتریکی، آسانسور را به راه حلی عملی برای بالا و پائین رفتن از ساختمان های بلند، تبدیل کرد.

تحول دوم، در شیکاگو رخ داد. در سال 1871، این شهر طعمه حریقی ویرانگر شد. طی سال های بعد، بر خلاف انتظار، شهر با سرعتی عجیب و انفجاری رو به رشد و توسعه گذاشت و خیلی زود به مرزهای طبیعی خود رسید. در دهه 1880، دیگر زمینی برای توسعه بیشتر شهر باقی نمانده بود و تنها راه ممکن، استفاده از ارتفاع بود. اما برای دستیابی به ارتفاعات مورد نظر، تکنیک های ساخت و ساز نیازمند تحولی اساسی بودند. یکی از تکنیک های جدید، استفاده از شبکه ای از تیرها و ستون های فولادی بود که قابلیت تحمل هرگونه تنش و نیرویی - از وزن طبقات فوقانی گرفته تا نیروی باد و حتی زلزله - که ممکن است بر یک ساختمان وارد شود را داشته باشد. با توسعه این تکنیک جدید، آسمان خراش ها متولد شدند و رقابت بر سر ساخت مرتفع ترین بناها، آغاز شد.

مصالح ساختمانی جدید

از زمان تولد آسمان خراش ها، مهندسان و پیمانکاران، همواره بدنبال بهبود مصالح ساختمانی بوده اند تا بتوانند سازه هایی قوی تر، بلندتر و سبک تر را بنا کنند. آسمان خراش ها، سازه هایی هستند که باید عمر مفید زیادی داشته باشند؛ از اینرو باید از مصالحی قوی، با دوام، و مقاوم در مقابل عوامل طبیعی از قبیل تابش خورشید، بارش باران و برف، وزش باد و طوفان، ساخته شوند. بتن، بدلیل تنوع و انعطاف پذیری بالا، یکی از مهمترین مصالح مورد استفاده در ساخت این سازه های غول پیکر – البته پس از ستون ها واسکلت های فولادی- است. بسته به نیاز و کاربری سازه و نیز شرایط اقلیمی محل پروژه، می توان ترکیب این ماده ساختمانی را تغییر داده و به ترکیبات مناسب تری دست یافت. تهیه بتن مسلح، نمونه ای از این تغییرات است که می توان با گذاشتن شبکه های فولادی در بتن، استحکامی به مراتب بیش از بتن معمولی را به آن بخشید. حتی می توان با اضافه کردن برخی افزودنی ها و بر اساس نیاز، سرعت سفت شدن آن را، کم یا زیاد کرد.

از دیگر مصالح ساختمانی مورد استفاده وسیع در آسمان خراش ها، شیشه است. از آنجا که در این سازه ها، اسکلت فولادی بناست که بارهای اصلی را تحمل می کند، بار چندانی بر روی نمای خارجی وجود ندارد و شیشه می تواند بخوبی این نقش را ایفا کند؛ چراکه ضمن حفظ اختلاف فشار و دمای هوای داخل و خارج، امکان ورود حداکثر نور به ساختمان را نیز بوجود می آورد. این نکته (استفاده حداکثری از نور)، در کشورهای اروپایی و امریکایی و بدلیل شرایط آب و هوایی این مناطق، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و از آنجا که خاستگاه آسمان خراش ها نیز، همین کشورها بوده اند، استفاده از دیوارهای شیشه ای، به سرعت بعنوان یکی از استانداردهای این نوع بناها، مطرح شد. ضمن آنکه نماهای شیشه ای، به مراتب سبک تر و ارزان تر از سیمان و بتن هستند.  

قدرت طبیعت

اما با بلندتر و سبک تر شدن سازه ها، مشکلات جدیدی خودنمایی کردند. آسمان خراش ها در مقابل قدرت باد، شروع به نوسان و تاب خوردن کردند؛ نوساناتی که گاهی به بیش از شصت سانتیمتر در هر جهت هم بالغ می شد!

بلافاصله مهندسان دست بکار یافتن راه حل هایی برای این مشکل شدند. یکی از اولین چاره هایی که اندیشیده شد، استفاده از خرپاهای فولادی متقاطع، در چاه آسانسور مرکزی آسمان خراش ها بود. هدف از اینکار، تقویت هسته ساختمان و افزایش مقاومت خمشی آن در مقابل نیروی باد بود. راه دیگر، اعمال تغییر در شیوه طراحی و قراردادن اکثر تیرها و ستون ها در لبه های خارجی دیوارها بود. بدین ترتیب، سازه به شکل "لوله" ای سفت و محکم در می آمد.

اما یکی از جالب ترین و در عین حال، غیر عادی ترین راه حل ها، در اواسط دهه 1970 و تحت نام "تعدیل کننده جرمی" معرفی شد. در این شیوه، یک بلوک بتنی عظیم و بسیار سنگین، بر روی یک سطح روانکاری شده قرار گرفته و بوسیله فنرها و جذب کننده های شوک به آن متصل می شود. زمانی که حسگرهای یک کامپیوتر ویژه اعلام کنند که سازه شروع به حرکت در جهتی کرده است، بلوک بتنی همچون یک پاندول و در جهت عکس، حرکت کرده و به این ترتیب، حرکت ناخواسته سازه را خنثی می کند.

پیش بسوی آسمان

با آغاز قرن بیستم، شرکت های بزرگ تجاری، استفاده از آسمان خراش ها را، به عنوان شیوه ای ارزشمند برای معرفی بیشتر نام  و شهرت خود برگزیدند.
از میان اولین آسمان خراش هایی که در منطقه منهتن نیویورک سر بر آسمان سائیدند، می توان به "برج بیمه عمر متروپالیتن" با پنجاه طبقه، ساختمان "وول ورث" (که با شصت طبقه و بیش از 240 متر ارتفاع، تا سال 1930، بلندترین ساختمان جهان بود)، بانک منهتن با هفتاد و یک طبقه، و ساختمان بسیار زیبای کرایسلر (با هفتاد و هفت طبقه و سیصد و نوزده متر ارتفاع) اشاره کرد. در سال 1931، یعنی تنها یکسال پس از احداث ساختمان کرایسلر، ساختمان مشهور "امپایر استیت" با ارتفاع سیصد و هشتاد و یک متر و یکصد و دو طبقه تکمیل شد و برای مدت چهل و یک سال، یعنی تا سال 1972 و ساخته شدن "مرکز تجارت جهانی" (که سی و هفت متر بلندتر بوده و هشت طبقه هم بیشتر از آن داشت)، عنوان بلندترین سازه جهان را در اختیار داشت. دو سال بعد، با ساخته شدن سازه چهارصد و چهل و دو متری برج "سیرز" در شیکاگو، به سیطره نیویورک از نظر میزبانی مرتفع ترین ساختمان های جهان پایان داده شد.

با این وجود، تا بیست و چهار سال بعد، یعنی سال 1998، رکودداران ارتفاع،  همچنان درایالات متحده امریکا حضور داشتند. اما در این سال و با ساخته شدن برج های دو قلوی "پتروناس" در کوالالامپور مالزی، برای اولین بار، رکورد بلندترین آسمان خراش دنیا، از چنگ ایالات متحده خارج شد. این برج های دوقلو، هرچند با داشتن تنها 88 طبقه، رکورد تعداد طبقات را بدست نیاوردند، اما از نظر ارتفاع، به رکورد چهارصد و پنجاه و دو متر دست یافتند.

در حال حاضر، بلندترین ساختمان جهان، آسمان خراش "تایپه 101" است که در سال 2004 در مرکز تایوان احداث شد و به ارتفاعی معادل 509 متر رسید. این سازه نیز با داشتن یکصد و یک طبقه، نتوانست رکورد تعداد طبقات را جابجا کند.

هم اکنون اما، بلندپروازانه ترین پروژه تاریخ ساخت آسمان خراش ها، در همسایگی ایران در جریان است. آسمان خراش در دست ساخت "برج دبی" که طبق برنامه های اعلام شده، در اواخر سال 2008 یا اوایل 2009 تکمیل خواهد شد. ارتفاع دقیق و نهایی این آسمان خراش، اعلام نشده اما بنظر می رسد، هدف مجریان پروژه، دستیابی با ارتفاعی در حدود هشتصد متر و بیش از یکصد و شصت و پنج طبقه باشد. و این یعنی جهشی دویست – سیصد  متری نسبت به بلندترین سازه فعلی جهان.
اما آیا این پایان کار است؟ آیا کشور، شرکت یا پیمانکار دیگری نخواهد بود که تصمیم به ساختن آسمان خراشی بگیرد که ولو برای چند متر، از برج دبی بلندتر باشد؟ شاید برای پاسخ گویی دقیق و مطمئن به این سئوالات، کمی زود باشد؛ اما با درنظر داشتن بلندپروازی های بشر، بسیار بعید بنظر میرسد که رقبای جدیدی برای این برج، قد علم نکنند.

 

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در پنجشنبه چهاردهم خرداد 1388 و ساعت 19:25 |

فرهنگ معماری همیشه متکی به گذشته گان دور و نزدیک است بدون آگاهی و بررسی بنیادهای گذشته کارهای امروز لرزان و بی ثبات خواهد بود

محسن فروغی

مهندس محسن فروغی –فرزند ذکاالملک فروغی وی تحت سر پرستی علامه دهخدا در فرانسه تحصیلات معماری خود را به پایان رسانید او همراه با آندره گدار موسس دانشکده هنرهای زیبای تهران بود و پس از وی مدت 15 سال ریاست دانشکده را برعهده داشت.

 

استاد محمدکریم پیرنیا

استاد محمد کریم پیرنیا در سال 1299در شهر یزد متولد شد پس از اخذدیپلم در سال 1319به تهران رفت و دراولین دوره مدرسه عالی معماری ایران دیروز و دانشکده هنرهای امروز شرکت کرد و پذیرفته شد  دوران تحصیل را با موفقیت سپری کرد تا سال 1324 که بر سر سو تفاهمی با آندره گدار رئیس وقت دانشکده دانشگاه را رها کرد و به تحقیق خود در معماری ایران با استفاده از استادانی چون استاد ابوالقاسم صابری – استاد معارفی – استاد حسینعلی معروفی ادامه داد تا در طی بیش از سی سال تدریس تاریخ معماری ایران در دانشکده هنرهای زیبا آنچه را که فرا گرفته بود با  زبانی ساده و شیوا برای پویندگان این راه بازگو نمود .او اولین شخصیت علمی ایرانی بود که از دانشگاه تهران دکترای افتخاری در رشته معماری دریافت نمود و به دریافت لوح افتخارسازمان میراث فرهنگی و مقام عضویت افتخاری فرهنگستان علوم کشور نائل شد .از آثار ایشان می توان به مقالات متعدد و کتابهایی چون : راه رباط – شیوه های معماری ایرانی – تحقیق در معماری گذشته ایران – گنبد در معماری ایران – چفد و تاق- کاربندی – مسجد جامع اصفهان اشاره نمود . ایشان در سال 1376 درگذشتند خدایش بیامورزدش. روحش شاد.

 

نادر اردلان

نادر اردلان  معماری پركار محقق و معلمی تواناست او در ایران متولد شد و در سن هفت سالگی همراه خانواده اش به ایالات متحده امریكا سفر كرد او 18 سال از زندگی اش را به تحصیل در امریكا گذرانده و كارش را با اسكیدمور اونیگز مریل در سانفرانسیكو آغاز كر و در سال 1964 به ایران بازگشت و به دنبال آن موقعیتی را به عنوان ریاست بخش معماری شركت نفت در میادین نفتی ایران پذیرفت او به همراه خانواده اش به مسجد سلیمان رفت جایی كه اولین چاههای نفت در خرابه های معابد زرتشتیان كشف شده بوند او در آنجا مدت 2 سال ساختمانهای زیادی را طراحی كرد . نادر اردلان مقدار زیادی از آگاهی اكولوژیكی خود را در طی همكاری نزدیك با یان مك هارگ كه كتاب طراحی با طبیعت را به رشته تحرر در آورده پرورش داده تجربه او با اكولوژی به مدت جهار سال الی پنج سال تجربه هیجان آوری بود كه اداره محیط زیست به او و یان مك هارگ ماموریتی برای طراحی پارك محیط زیستی در تهران ماموریت داد از جمله تاثیر گذار ترین معلمان او می توان به  لویی كان اشاره كرد كه در سالهای تحصیل او كان برخی از مهمترین كارهایش را می ساخت  نادر اردلان بعد از مدتی با لویی كان كارش را شروع كرد این كان بود كه توصیه نامه هایی را با انتشارات دانشگاه شیكا گو نوشت كه حس وحدانیت می باید چاپ شود . تفكرات كان د رابره اعتدال و غیر اعتدال خصوصا تا زمانی كه به كارش در ایالات متحده و هند و بنگلادش مربوط بود اثر شدید و مهمی در تفكر طراحی نادر اردلان داشت و تاثیر غیر اعتدال بود كه او آن را در فرهنگ ایرانی و طی مطالعه اجمالی موسیقی – صنایع -ادبیات – شعر – طراحی باغ- و در نهایت معماری گذشته ایران كشف كرد. محیطهای بسیار گرم و خشك و نیمه مرطوب بود كه سر آغاز  اندیشیدن اردلان درباره معماری سازگار با محیط شد . او به زودی نارسایی تحصیلات امریكایی  خود را یاف كه برای به عهده گرفتن طراحی مناسب با فرهنگ آماده نساخته بود .

در آن زمان رومن گیرشمن –باستان شناس بزرگ فرانسوی در خرابه های معابد آتش زرتشتیان مشغول حفاری بود و اساسا روی ساختمانها وسایتهای هخامنشیان و ساسانیان كار می كرد نادر اردلان در انتها و در ترسیم پلانهای بعضی از یافتها به گیرشمن كمك كرد . البته بعد ها كمك های شایان نادر اردلان در طراحی موزه هنرهای معاصر تهران به كامران دیبا را نمی توان از خاطر برد .

او هر گز به مطالعه معماری ایران در یك دوره تاریخی مبادرت نكرد او به سرتاسر این چشم انداز علاقه مند بود او از غارهای خطی شمال ایران تا مارلیك (قرن نهم تا هفتم قبل از میلاد )شروع كرد و بقایای خارق العاده ای در اصفهان و كاشان دوره اسلامی رسید و بعد از آن دوره قاجار و به ویژه ساختمانهاییكه مادر بزرگ او در آنها زندگی میكرد و آنجا بزرگ شده بود .

در سالهای 1970 بود كه او در دانشگاه تهران تدریس میكرد و در آن سال بود كه به فكر راه انداختن چند كنفرانس بین المللی افتاد  او در سال 1970 اولین كنگره بین المللی معماران در ایران و در اصفهانبا كمك چند نفر از دوستانش در حرفه معماری و همكاری وزارت مسكن و شهرسازی ایران شكل گرفت مهمانان این كنفرانس : لویی كان – پال رودولف- باك مینستر فولر – و جمعی از مغزهای عالی  را به مشاركت دعوت كرد موضوع كنفرانس نمایش امكان بالقوه تقابل خلاق بین سنت و تكنولوژی بود اما تلاشهای بی پایان نادر اردلان چهار سال بعد در پرسپولیس هم ادامه داشت و او چنین گردهمایی را در شهر پارسه برپا كرد .

ماندالا در سال 1972 برای انجام سك معماری بر اساس موضوعات و تحقیقاتی كه او با آن مرتبط بود شكل گرفت . ماندالا از این رو انتخاب شد كه ایده كلمه یكپارچه كردن دوباره اجزا با كل بود اردلان در این رابطه چنین می گوید : جامعه ای را تصور میكردیم كه تاریخ افكار و معماری  آن گسسته شده بود و باید دوباره در یك سنتز جدید گذاشته می شد در گسترش این ایده سنتز های هماهنگ سنت و تكنو لوژی هم از طریق انتشارات و هم كار ساختمانی  در حال ایجاد یك همكاری خاصه برای آن زمان بودیم .

در پایان به تلاشهای بی پایان نادر اردلان برای معرفی معماری ایران دست مریزاد می گوییم . آقای اردلان معمار و محقق خستگی ناپذیر  . معماری ایران امثال نادر اردلان را كم داشته  مهره هایی كه  می باید به جستجوی تاریخ ایران و تاریخ معماری ایران می پرداختند  و این گوهر بی مانند را به نسل های بعدی میدادند كم كاری كردند  نسل امروز كه نگارنده خود جز این نسل است با معماری پر از چالشی به نام معماری ایران رو به روست . براستی چرا اینگونه ایم؟ مدتهاست كه دلخوشی مان چند بنا از  اجدادمان شده . نه معماری امروز آن قوام دیروز را  دارد نه شكوه آن را . ای كاش مهرهایی چون نادر اردلان  پیشتر ها در آسمان معماری ما ظهور پیدا میكردند  و می درخشیدند و درخشیدنشان همچنان ادامه دار بود بعد از نادر اردلان و عبدالحمید اشراق همچنان ستاره ها پر فروغ تر از دیروز سر بر می آوردند .       

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در پنجشنبه چهاردهم خرداد 1388 و ساعت 0:32 |

 کمتر آرشیتکتی است که عبدالعزیز فرمانفرماییان را نشناسد , کمتر دانشجوی معماری را می توان یافت که با نام ایشان آشنا نباشد.

فرمانفرماییان از نظر خصوصیات اخلاقی و از دیدگاه طراحی و انجام طرح های بزرگ پایگاه و نمونه بود او یکی از افرادی بود که برای ارتباط معماری و معماران  ایران با تشکیلات معمارانسایر کشورها تلاش می کرد اما همه این ویزگی ها با حسن اخلاق صداقت و پاکی همراه بود به طوری که او در میان معماران به خوشنامی شهرت داشت .فرمانفرماییان بر این باور است که دانش و ساخته های یک معمار باید برای جلب اعتماد مردم و جامعه کافی باشد از این رو به تبلیغ اعتقادی ندارد در حالی که کمتر معماری در مقام و موقعیت او که از رسانها رویگردان باشد.

من که خود را دوست نزدیک و صمیصمی او می دانم هرگز ندیدم که به هیچ در خواستی برای گفتگو از سوی خبرنگاران رسانه ها جواب مثبت دهد چنان که گفتم فرمانفرماییان از تبلیغات بیزار است و ان را نوعی خود نمایی می داند و می گوید بیان دانش و خواسته های من در آنچه کرده و ساخته ام نمودار است  بنابراین به بیان لفظی نیازی نیست .

آنچه بگویم جنبه ی خود نمایی دارد که از آن بیزارم .

در واقع هر یک از آثار فرمانفرماییان که در مدت کمتر از سه دهه ساخته شده شایسته بررسی و ارزش هنری است .

فرمانفرماییان پس از بازگست از فرانسه در دهه ی 1950در طرح و اجرای چند ساختمان مسکونی برای دوستان وبستگان نوگرای جهان معماری را برای نخستین بار در ایران به کار گرفت و از روش ها و مصالح مدرن آن زمان  بی نهایت استفاده کرد .او با جسارت تمام استیل های مکتب معماری مدرن در مقیاس خانه ها پیاده کرد و به این ترتیب می توان او را یکی از آغاز گران معماری مدرن در آن زمان نامید

فرمانفرماییان مصداق این نظر سقراط را که می گوید "انسان هر طور که باشد زبانش نیز همانطور است" در معماری نشان داد به طوریکه صداقت ذاتی او که در طرح ها و ساختمانهایش مشاهده می شود . یاد آور گفته سقراط است در آثار او از زواید خبری نیست و عناصر کاذب یا تزیینی که برای تضاهر و یا جلب مشتری به کار می رود دیده نمی شود .در باره ریچارد نوترا آرشیتک بزرگ جهانی می گویند که طی نیم قرن سازندگی انسان را به طبیعت نزدیک کرد و محیطی گرم و صمیمی و نشاط انگیز به وجود آورد . در باره عبدالعزیز فرمانفرماییان باید گفت طی سه دهه سازندگی صداقت ودوری از استفاده از عناصر کاذب را نیز به جزیی از فرهنگ معماری قرن اخیر ایران افزود و این همان اصولی بود که در طرح و اجرای معماری زمانهای بسیار دور وجود داشت .

او تکنیک ها و فنون مدرن جهانی که در غرب می دید با توجه به شرایط اقلیمی و فرهنگ معماری ایران تجزیه و تحلیل می کرد و حاصل را با همکاران و معمران جوان در میان می گذاشت و اجرای آن را از آنها در خواست می کرد .

 یک معمار در موقعیت او که مدیری بزرگ نیز بود باید در طرح و اجرای آثارش  دید جهانی داشته باشد  اجرای صحسح طرح های برزگ محیط ایران آن زمان با کمبودهای فرهنگی و غنی گونه ای  درونگری و روشن بینی را می طلبید فرمانفرماییان و همکارانش خود را در جریان رویدادهای مهم معماری جهان قرار میدادند و مسایل تکنیکی را حل می کردند او خود از نظارت دخالت و به ویزه مشورت کوتاهی نمی کرد  و به همین دلیل مشاورین خود را از میاندر بالا ترین ردههای معماری و زبده ترین متخصصین در خارج از ایران بر گزیده بود  .

فرمانفرماییان پایگاه هایی برای مشورت در آمریکا – فرانسه یونان – دایر کرده بودتا بتواند در موارد لازم بر مشکلات مسلط شود البته در این راه تسلط بر زبانهای خارجی برای او امتیاز بزرگی بود ادارهی دودفتر جداگانه در ایران و یونان با حدود 400معمار و نقشه کش یعنی در هر یک 200کارمند به طور همزمان کار ساده ای نیست برای من و همکارانم که در آن زمان مدیران شرکتهای مهندسان مشاور در مقیاس دیگری بودیم –در مورد پیگیری طرح و ساخت مجموعه ورزشی آزادی – قابل تصور نبود که یک نفر بتواند بنای یک مجموعه بزرگ ورزشی را در زمینی به مساحت 4ملیون متر مربع که شامل ده ها ساختمان بود در زمان کوتاهی به اجرا در آورد این ساختمانها هریک استاندارها و و معیارهای خاص و دقیق خود را داشت و انجام پروزه با مسئولیتهای خطیر بین المللی همراه بود اما فرمانفرماییان و همکارانش در زمانی بسیار کوتاه با مو شکافی دقت و نظمی غیر قابل تصور پروزه آن مجموعه ورزشی را طوری به اجرا در آورد که مسئولان بین المللی ورزشی به هیچیک از ساختمانها کمترین ایرادی نگرفتند  برای خوانندگان عزیز متذکر می شوم در این نوع ساختمانها علاوه بر عملکرد و استحکام و جنبه های زیبایی یک گروه متخصص بین المللی ناظر برا اجرای معیارها  و کدهای جهانی هستند به طوری که کمترین تخلف و عدم رعایت چند میلیمتر از استاندارهای مزبور در اجرای ساختمان موجب مردود شناخته شدن آن می شود و تحویل پروزه را غیر ممکن می سازد مثلا در ساختمان استخر شنا چند میلی متر کم و زیاد شدن ابعاد اشکال ساز است یا در ساختمان پیست دوچرخه سواری کمترین اشتباه در محاسبات و اجرای شیب حوادث بزرگی را به وجود می آورد و در یک سالن 11 هزار نفری ناکارایی اجزای آن مسئله ساز است این مسئله ساده نبود که فرمانفرماییان و همکارانش نتوانستند در یک زمان کوتاه  مجموعه بزرگی را که علاوه برنکات هنری و تکنیکی از آنچه که لازمه یک مجموعه عظیم است نیز بهره مند بود به جامعه تحویل دهند آن هم در زمانی که در کشور کمبود کارشناسان فنی مسئله ساز بود . در مجموعه یاد شده دریاچه ای به مساحت 220 هزار متر مربع به منظور ایجاد تفریحگاه برای مردم تهران پیش بینی شده بود  250 هزار مترمر بع نیز به فضای سبز اختصاص داده شده بود که خارج از مراسم ورزشی در اختیار مردم باشد .

این گروه می کوشیدند تا آخرین دستاوردها و مصالح جدید را در کارهای خود به کار برند مثلا در آن زمان ماده ای شمیایی به نام تارتان اختراع شده بود این ماده حالت الاستیک یا فنری داشت و برای پیستهای دو و پرش مناسب بود آنها پی از مشورت با مسولان این ماده را در پیستهای مزبور به کار بردند و مورد تشویق هم قرار گرفتند .

در اینجا باید به مشکلات آنها نیز اشاره کرد از جمله اینکه در آن گیر و دار افتتحاح مسابقات آسیایی که آرامش از همه سلب شده بود حتی یک دقیقه هم غنیمت بود مسئله ای را عنوان کردند که همه را به تعجب وا داشت و خواب و راحتی را از فرمانفرماییان و همکارانش گرفت و آن اینکه گفته شد گردان ها – سکوهای محل نشستن تماشاچیان در این ورزشگاه صحیح محاسبه و اجرا نشده توانایی تحمل بار تماشاچیان را ندارد و احتمال ریزش آن می رود این خبر در تهران پیچید امامتخصصین و ناظران که بر کار خود اطمینان داشتند بلافاطله بدون تامل گروهی را در محل حاظر کردند و در پاسخ به این اخطارکمیته بررسی که " باید برای هر متربع 350کیلوگرم بار محاسبه و در نظر گرفته می شد" به ایشان گفتند که می توانند به صورت عملی برای هر متر مربع 500کیلوگرم بارگذاریکنند این پیشنهاد مورد قبول کمیته بررسی قرار گرفت و پس از انجام این آزمایش حتی چند میلی متر نشیت هم مشاهده نشد و سکو ها بارهای بیشتری را تحمل کردند .

از جمله سایر پروزه های فرمانفرماییان طرح جامع شهر تهران را می توان برشمرد که با یک دید اصولی شهر سازی برای 5/5 میلیون نفر جمعیت آینده پیش بینی شده بود در آن طرح جزئییات ادوار گذشته تهران بررسی و تهران آن روز مورد مطالعه قرار گرفت و در ان جزئیات و نیازهای شهرهای  مهم منطقه تهران نیز پرداخته بودند هدف اساسی حل مشکلات بود تامین یک نظام توسعه ی عناصر جدید متناسب با خصوصیات فرهنگ ایرانی بود که با اجرای موارد پیش بینی شده  مهم ترین پایه های طرح ایجاد یک سیمای برجسته برای پایتخت در دستور کار قرار  می گرفت (هدف آن ) بر خلاف تهرانی بود که هم اکنون دچار درد بی درمان شده است

شنیدم که برای حمل ده هزار نقشه ی آن طرح جدید برای تصویب در سازمان برنامه آن زمان مجبور شدند  یک کامیون را به خدمت بگیرند

در خاتمه باید بگویم در میان آن همه طرح های بزرگ فرمانفرماییان مسجد دانشگاه تهران را نمی توان از یاد برد در آن طرح تمایل معمار بر این بود که با در معرض دید گذاردن نیازهای بلند و بسیار ساده نخستین عنصری را جلوه دهد که با جلب توجه به آن عظمت را در ذهن بیننده تداعی کند و او را به محیطی روحانی که با اصول جدید و جنبه های معماری نوین  ولی با احترام به سنت ها ساخته شده فرا بخواند در اینجا نیز معمار در بیان اعتقادش موفق شد به طوری که آقای هانری استیرلن در کتاب ایران با دو باتیسور (Iran des batisseurs  )این اثر را با مقایسه با مساجد قدیمی یک نماد هنر ایرانی نامیده است در مورد فرمانفرماییان و آثار معماری او گفتنی بسیار است  ولی در اینجا به این مختصر بسنده می کنیم و توفقیق بیشتر او را آرزو مندیم .  

 

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در چهارشنبه سیزدهم خرداد 1388 و ساعت 21:55 |

نادر خلیلی در سن ۷۱سالگی در گذشت


Superadobe Structure

Iranian-born
architect and author, Nader Khalili, passed away at the age of 72 on Wednesday, March 5th, 2008. Khalili was known for his invention of an Earthbag Construction technique called Super Adobe, which use sand bags, mud and barbed wire to build emergency shelters in areas affected by natural and man-made disasters. His books, Ceramic Houses and Earth Architecture: How to Build Your Own and Racing Alone document his life of searching for a method to fire mud houses and turn them to stone by firing and glazing an entire building after it is constructed from clay-earth on site. He is the founder of The California Institute of Earth Art and Architecture, whose scope spans technical innovations published by NASA for lunar base construction, to design and development of housing for the world's homeless for the United Nations 

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در چهارشنبه سیزدهم خرداد 1388 و ساعت 21:41 |

روشهای گوناگون بهینه سازی با توجه به ماهیت و کارآیی، دارای درصدهای متفاوتی در متوسط صرفه جویی مصرف سوخت می باشند. به عنوان مثال نوار درزگیر تا 5درصد و یا سیستم های کنترل هوشمند موتورخانه تا 40 درصد در کاهش مصرف سوخت موثر می باشند.

در اقتصاد، ساختمان را  بخشی غیر مولد می نامند به عبارت دیگر سرمایه گذاری در این بخش صرف نظر از افزایش قیمت های کاذب آن، با عمر مفید ساختمان مستهلک می گردد. در حدود 40 درصد از مصرف انرژی کشور نیز به این بخش اختصاص یافته است. این در حالیست که بدلیل قیمت پائین انرژی، عدم وجود الگوی صحیح و فرهنگ مناسب مصرف آن، عدم رعایت استاندارد های لازم در زمان طراحی، اجرا و ساخت ساختمان و تأسیسات مربوطه، وجود مصالح ساختمانی نامرغوب و ... متوسط مصرف انرژی در این بخش چندین برابر متوسط جهانی آن  می باشد. بنابراین ضرورت بهینه سازی مصرف انرژی در بخش ساختمان بیش از پیش آشکار می گردد.
با توجه به اهمیت ویژه موضوع و با تأسیس سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور، طی چند سال گذشته پروژه های مختلفی در قالب طرحهای پایلوت و یا اجرای گسترده در سطح کشور انجام شده است.
در مقاله حاضر، روشهای بهینه سازی مصرف سوخت و انرژی در ساختمان از زوایای مختلف مورد ارزیابی قرار می گیرد تا با مقایسه مزایای نسبی هریک، الگوی مناسبی برای انتخاب بهترین روش متناسب با شرایط و نوع کاربری ساختمان فراهم گردد.
روشهای بهینه سازی مورد مقایسه عبارتند از: عایق کاری دیوارکف، مصالح بهینه سازی شده، عایق کاری حرارتی سیستمهای لوله کشی، آبگرمکن خورشیدی، بخاری کم مصرف، شیرترموستاتیک، پنجره دوجداره، مشعل پربازده سیستمهای کنترل هوشمند موتورخانه، نوار درزگیر، تنظیم مشعلهای موتورخانه، دمپردودکش، کاورکولرآبی، تعویض یا نصب عایق حرارتی دیگ و منابع آب گرم و ...

ارزیابی روشهای بهینه سازی مصرف سوخت در ساختمان:
محورهای مقایسه روشهای مختلف بهینه سازی در این مقاله به دو دسته تقسیم می شوند:
الف- موقعیت و جایگاه استفاده از روشهای بهینه سازی بر حسب شرایط ساختمان(در حال احداث یا مورد بهره برداری)
ب- ارزیابی و بررسی مزیت های نسبی روشها با یکدیگر

موقعیت و جایگاه استفاده از روشهای بهینه سازی بر حسب شرایط ساختمان:
منظور از شرایط ساختمان، وضعیت احداث یا بهره برداری آن می باشد. اجرای برخی از روشهای بهینه سازی مصرف سوخت تنها در مرحله احداث ساختمان توجیه دارد.  بعضی دیگر فقط در مرحله بهره برداری توجیه اقتصادی دارند و دسته ای از آنها نیز در هر دو وضعیت قابل اجرا می باشند.

روشهای بهینه سازی قابل استفاده در ساختمانهای در حال احداث:
برخی از روشهای بهینه سازی تنها در ساختمانهای در حال احداث توجیه اجرایی دارند. مانند عایق کاری دیوار و کف، انتخاب مصالح مناسب، انتخاب عایق کاری مناسب سیستم لوله کشی ساختمان که می بایست در زمان ساخت ساختمان مورد توجه قرار گیرند. در این روشها با صرف هزینه کمی در هنگام ساخت ساختمان علاوه بر صرفه جویی در مصرف انرژی، آسایش حرارتی محیط زندگی را نیز افزایش می دهد.

روشهای بهینه سازی قابل استفاده در هنگام بهره برداری از ساختمان:
برخی روشهای بهینه سازی هم در ساختمانهای در حال ساخت و هم در ساختمانهای ساخته شده و مورد بهره برداری قابل اجرا می باشند مانند شیر ترموستاتیک و پنجره دو جداره، آبگرمکن خورشیدی، مشعل پربازده، بخاریهای گازسوزکم مصرف و.. .
البته اجرای برخی از این ایده ها در ساختمانهای مورد بهره برداری و در صورت جایگزینی با مصالح قبلی موجب پرت سرمایه گذاری اولیه می گردد و تجهیزات نصب شده قبلی غیر استفاده می گردند. به عنوان نمونه برای  نصب پنجره های دو جداره باید پنجره های قبلی را تعویض و محل نصب را مجددا تعمیر و تزئین نمود و برای نصب شیر ترموستاتیک می بایست شیرهای اولیه را که جزء سرمایه های ساختمان محسوب می شود کنار گذاشته و همچنین بدلیل زمان بر بودن عملیات نصب می بایست فصل مناسبی را جهت اجرای کار انتخاب نمود.

روشهای قابل اجرا در ساختمانهای در حال احداث و یا مورد بهره برداری:
سومین گروه از ایده های بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمانهای در حال احداث و مورد بهره برداری قابل استفاده بوده و اجرای آنها بدلیل عدم تعویض و جایگزینی با مصالح و روشهای قبلی موجب اتلاف سرمایه گذاری اولیه نگردیده و بعلاوه در تمامی فصول سال قابل اجرا بوده و بدلیل عدم نیاز به تغییرات مکانیکی ساکنین ساختمان را دچار مشکل نمی نمایند.
برخی از این روشها عبارتند از :
نوار درزگیر، سیستم کنترل هوشمند موتورخانه، تعویض و یا نصب عایق حرارتی دیگ و منبع آب گرم، تنظیم مشعل و استفاده از کاور برای کولر های آبی .

ارزیابی و بررسی مزیت های نسبی روشها با یکدیگر:
هریک از روشهای بهینه سازی مصرف سوخت در بخش ساختمان دارای ویژگیهای خاصی می باشند که موجب بروز قابلیت های گوناگون می گردد.
در این بخش سعی بر آن است تا حتی المقدور این موارد در جنبه های مختلف با یکدیگر مقایسه شوند.
این موارد شامل :
توجیه اقتصادی استفاده از روش در زمان احداث یا بهره برداری ساختمان، زمان اجرا روش و یا تعویض با تجهیزات قبلی، دوره مناسب اجرای طرح، مدت زمان موثر فرآیند بهینه سازی، پرت سرمایه گذاری اولیه در صورت تعویض با تجهیزات قبلی، متوسط درصد صرفه جویی، دوره بازگشت سرمایه، مشکلات پس از نصب، آسایش حرارتی ساکنین، عمر مفید روش، کاهش استهلاک تجهیزات، کنترل بهینه تجهیزات، کاهش هزینه سوخت مصرف کننده و کاهش(مستقیم- غیر مستقیم) هزینه انرژی الکتریکی می باشند.
در ادامه روشهای مختلف بهینه سازی مصرف سوخت در ساختمان مورد مقایسه قرار گرفته اند. برای آشنایی بیشتر با عناوین مورد مقایسه، با ذکر مثال موارد توضیح داده می شود :

زمان اجرای روش متناسب با وضعیت کاربری ساختمان:
روشهای عایق کاری کف و دیوار، استفاده از مصالح با ضریب انتقال حرارت مناسب و حتی پنجره دوجداره می بایست در زمان ساخت ساختمان اجرا شوند و منطقی و معقول نمی باشد که پس از ساخت ساختمان اقدام به اجرا و یا تعویض موارد نمود. در رابطه با کاور کولر آبی نیز حتماً می بایست پس از بهره برداری از ساختمان مورد استفاده قرارگیرد.
در رابطه با سایر روشها مانند آب گرم کن خورشیدی، شیر ترموستاتیک، مشعل پر بازده، سیستم های کنترل  هوشمند موتورخانه و ... می توان در زمان ساخت یا هنگام بهره برداری از ساختمان این روشها را اجرا نمود.

نفر ساعت نصب و یا تعویض با سیستم قدیمی :
عایق کاری حرارتی دیوار و کف یک ساختمان با مساحت بنای 1000 متر مربع حدوداً نیاز به 2000 نفر ساعت داشته و در مقایسه نصب سیستم کنترل هوشمند و یا بخاری کم مصرف دارای حداقل زمان اجرا و نصب می باشد.

زمان مناسب اجرای پروژه در حین بهره برداری :
اجرای برخی از روشها که در مورد (زمان اجرا) به آنها اشاره شد هنگام بهره برداری از ساختمان توجیهی ندارد و یا اجرای برخی دیگر مانند آب گرمکن خورشیدی یا مشعل پر بازده و ... در 12 ماه سال امکان پذیر است. روشهایی مانند شیر ترموستاتیک و پنجره دوجداره نیز در فصل گرما و در زمانی که از سیستم گرمایش استفاده نمی شود قابل اجرا می باشد.

دوره موثر بهینه سازی مصرف سوخت :
هر روش بهینه سازی مصرف سوخت بدلیل ماهیت کاربرد متناسب با نحوه عملکرد آن، دارای زمانی موثر برای بهینه سازی مصرف سوخت در طی سال می باشد. از آن جمله روشهایی مانند بخاری کم مصرف، کاور کولر آبی، شیر ترموستاتیک دریک دوره سرما (6 ماه) و برخی دیگر مانند پنجره دوجداره، نوار درزگیر، سیستم کنترل هوشمند موتورخانه در تمام سال(12 ماه) بهره وری و کارآیی صرفه جویی در مصرف سوخت را دارند.

بهینه سازی فرآیند سرمایش :
در میان روشهای بهینه سازی مصرف سوخت برخی از آنها در دوره گرما (تابستان) و هنگام استفاده از سیستم های سرمایش نیز کارایی دارد از جمله این روشها پنجره دوجداره، نوار درزگیر، عایق کاری دیوار و کف، مصالح مناسب و عایق کاری سیستم های لوله کشی (در صورت وجود چیلر جذبی) می باشند.
پرت سرمایه گذاری اولیه :
برای اجرای بعضی از روشهای بهینه سازی مصرف سوخت و در ساختمانهایی که مورد بهره برداری می باشند، اجرای روش موجب پرت سرمایه گذاری اولیه می شود. بعنوان مثال با تعویض پنجره دوجداره، شیر ترموستاتیک و تعویض مشعل پربازده هزینه سرمایه گذاری اولیه تجهیزات قدیمی (پنجره و شیر رادیاتور قدیمی، مشعل قدیم) که هنوز مستهلک نشده اند از بین می رود.

متوسط درصد صرفه جویی در مصرف سوخت :
روشهای گوناگون بهینه سازی با توجه به ماهیت و کارآیی، دارای درصدهای متفاوتی در متوسط صرفه جویی مصرف سوخت
می باشند. به عنوان مثال نوار درزگیر تا 5 درصد و یا سیستم های کنترل هوشمند موتورخانه تا 40 درصد در کاهش مصرف سوخت موثر می باشند.

رابطه مساحت ساختمان با هزینه اجرای پروژه (دوره بازگشت سرمایه )  :
در اکثر قریب به اتفاق روشهای بهینه سازی مصرف سوخت با افزایش مساحت زیربنای ساختمان، هزینه اجرای پروژه نیز افزایش می یابد. بعنوان مثال هرچه مساحت زیربنای ساختمان بیشتر باشد نیاز به مساحت بیشتری پنجره دوجداره، نوار درزگیر، شیر ترموستاتیک و یا عایقهای حرارتی دیوار، کف و سیستم های لوله کشی می باشد و در مقابل استفاده از مشعل پربازده، سیستم های کنترل هوشمند موتورخانه، تنظیم مشعل، دمپر و دودکش و اصولاً تمامی روشهای بهینه سازی مصرف سوخت که اساس عملکرد آنها، کنترل از مبداء تجهیزات حرارتی- برودتی ساختمان می باشد مستقل از مساحت بنای ساختمان عمل نموده و بنابراین هزینه اجرایی آنها با افزایش مساحت زیربنای ساختمان افزایش نمی یابد.

عمر مفید روش:
هر روش بهینه سازی مصرف انرژی بنابر ماهیت کاری و نوع تجهیزات و وسایل بکار رفته دارای عمر مفید معینی می باشد. به عنوان مثال استفاده از کاور کولر آبی و یا نوار درزگیر، تنظیم مشعل ها، عایق کاری سیستم های لوله کشی از عمر مفید کوتاهتری بین 1 تا 4 سال برخوردار می باشد. روش های دیگر نظیر شیر ترموستاتیک رادیاتور، مصالح ساختمانی، پنجره دوجداره، سیستم های کنترل هوشمند موتورخانه از عمر مفید بیشتری برخوردار می باشند.

اثر عملکرد بر روی کاهش استهلاک تجهیزات و کنترل بهینه آنها :
اثر عملکرد روشهای مختلف بهینه سازی مصرف سوخت در ساختمان بر روی کاهش استهلاک تجهیزات حرارتی به صورت مستقیم و غیر مستقیم می باشد. بعنوان مثال پنجره دوجداره، عایق های حرارتی، مصالح مناسب، نوار درزگیر وکاور کولر آبی از جمله روشهایی هستند که بصورت غیر مستقیم موجب کاهش استهلاک تجهیزات حرارتی ساختمان (پمپ، مشعل، سیستم لوله کشی) می شوند. برخی دیگر از روشها مانند تتظیم مشعل، مشعلهای پربازده، دمپر دودکش، سیستم های کنترل هوشمند موتورخانه بدلیل کنترل و ارتباط مستقیم تجهیزات حرارتی موتورخانه بصورت مستقیم موجب کاهش استهلاک آنها می شود. همچنین با استفاده از این دسته از روشهای بهینه سازی، تجهیزات نظیر پمپ و مشعل در وضعیت بهینه و مفید کاری کنترل می شود.

کاهش هزینه انرژی الکتریکی تجهیزات :
مطابق توضیحات فوق روشهای بهینه سازی مصرف سوخت بصورت مستقیم و یا غیر مستقیم بر روی کاهش هزینه های انرژی الکتریکی تجهیزات حرارتی ساختمان نیز اثرگذار می باشند. در کلیه روشهایی که از مبداء (موتورخانه) فرآیند گرمایش را کنترل می نمایند این اثر گذاری بصورت مستقیم
می باشد. سیستم های کنترل هوشمند موتورخانه دمپر و دودکش، مشعل پربازده از این قبیل می باشند.

ویژگی های بهترین روشهای بهینه سازی:
با توجه به بررسی های انجام شده به منظور انتخاب بهترین روش بهینه سازی در مصرف سوخت و انرژی ساختمان رعایت موارد زیر ضروری می باشد :
1. روش بهینه سازی در ساختمان های در حال احداث و یا مورد بهره برداری توجیه اقتصادی به منظور اجرا  داشته باشد.
2. حداقل پرت سرمایه گذاری اولیه به دلیل جایگزینی با تجهیزات قبلی را داشته باشد.
3. با حداکثر درصد صرفه جویی سالانه، کوتاهترین دوره بازگشت سرمایه را برای مصرف کننده داشته باشد.
4. در هر زمان از سال قابل اجرا باشد.
5. به هنگام اجرا در ساختمانهای مورد بهره برداری در مدت زمان کوتاهی به بهره برداری برسد تا کمترین وقفه در آسایش ساکنین ساختمان را به وجود آورد.
6. دوره موثر بهینه سازی مصرف انرژی دارای حداکثر زمان و در فصول مختلف سال باشد.
7. صرفه جویی قابل ملاحظه درمصرف انرژی الکتریکی تجهیزات حرارتی و کاهش استهلاک آنها داشته باشد.
8. حداقل مشکلات پس از نصب برای مصرف کننده را داشته باشد.
9. آسایش حرارتی ساکنین را تامین نماید.
10. طول عمر مفید و قابل قبولی داشته باشد.

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در دوشنبه یازدهم خرداد 1388 و ساعت 16:0 |

بخش اصلی یک آبگرمکن خورشیدی کلکتور آن است که خود شامل یک ورق است که به‌وسیله تابش کلی خورشید حرارت یافته، و حرارت خود را به یک سیال جذب کننده (مانند آب ) که داخل لوله در حال جریان است، منتقل می‌کند. رنگ این ورق همیشه تیره انتخاب می‌شود و دارای پوشش خاصی است که بتواند ضریب جذب انرژی را به حداکثر و ضریب پخش را به حداقل برساند. برای رسیدن به دمای بالا مجموعه ورق و لوله‌ها را در داخل یک جعبه عایق با روکش شیشه قرار می‌دهند تا از اثر گلخانه‌ای بتوان استفاده کرد. آبی که بدین‌وسیله گرم می‌شود بر اثر اختلاف دما و با گردش طبیعی وارد یک تانک دوجداره شده و آب مخزن را گرم می‌کند. این آب گرم شده به مصرف گرمایش خانوار می‌رسد. شکل زیر طرح ساده ای از نحوه استفاده از این وسیله را در خانه نشان می‌دهد :

 انواع كلكتورها :
كلكتور صفحه ای صاف : Flat Plat Collector
این کلکتور ساده‌ترین و پر استفاده‌ترین نوع کلکتور به‌شمار می‌رود. ساختار آن به شکل یک جعبه مستطیل شکل بوده که در داخل آن یک صفحه جاذب فلزی از جنس مس یا آلومینیوم با پوششی به رنگ‌های خاص است. این صفحه، جاذب انرژی حرارتی خورشید است. زیر صفحه لوله‌های کوچکی قرار گرفته که آب یا سیال انتقال حرارت در آنها جریان دارد. اطراف کلکتور به منظور کاهش اتلاف حرارتی عایق بندی شده است. روی سطح جعبه از پلاستیک شفاف یا شیشه پوشیده شده است.

كلكتور لوله ای تحت خلاء : Evacuated Tube  Collector
این کلکتور از تعدادی لوله دو جداره شفاف موازی تشکیل شده است که در داخل آن یک تیوب با پوششی از ماده جاذب قرار دارد. هوا از فضای بین دو جداره خارج گردیده وخلا ایجاد شده از اتلاف حرارت جلوگیری می‌کند.

كلكتور سهموی : Concentrating Collector
این کلکتور‌ها سطح آینه ای داشته و برای تجمع انرژی خورشیدی بر روی تیوب جاذب که شامل سیال انتقال حرارت است، بکار می‌رود.

كاربرد انرژی خورشیدی در جهان
بر طبق گزارش‌های آژانس بین الملی انرژی تا پایان سال 2003، جمعاً 5/132 میلیون متر مربع كلكتورگرمایش خورشیدی در کشورهای عضو آژانس نصب شده است كه البته این رقم نسبت به سال 2001 در حدود 130درصد
+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در دوشنبه یازدهم خرداد 1388 و ساعت 15:46 |

 اشتیاق به عملی ساختن ایده های بزرگ، پدیدۀ تازه ای درزندگی بشر نیست. ساختمان های عظیم، همواره به عنوان سمبل قدرت و ثروت کشورها، راهی برای تجلیل از رهبران و اعتقادات مذهبی، شیوه ای برای گسترش مرزهای واقعیت و خیال، و حتی رقابتی ساده بین مالکان، معماران و پیمانکاران مطرح بوده اند.

 اشتیاق به عملی ساختن ایده های بزرگ، پدیدۀ تازه ای درزندگی بشر نیست. ساختمان های عظیم، همواره به عنوان سمبل قدرت و ثروت کشورها، راهی برای تجلیل از رهبران و اعتقادات مذهبی، شیوه ای برای گسترش مرزهای واقعیت و خیال، و حتی رقابتی ساده بین مالکان، معماران و پیمانکاران مطرح بوده اند. اهرام مصر، برج های ساخته شده بر روی تپه های ایتالیا و کلیساهای جامع سبک گوتیک فرانسه، نمونه هایی از ساختمان های عظیم باقی مانده از گذشته های دور و نزدیک هستند. ممکن است این نمونه ها، از بسیاری جهات با هم متفاوت باشند؛ اما در یک نکته با هم اشتراک دارند: همگی ذهن بیننده را لبریز از شکوه و عظمتی تحسین برانگیز می‌كنند.

پیشینه بلندمرتبه ها

ساخت بلندمرتبه های مدرن، تنها پس از ابداع آسانسور و نیز وفور مصالح ساختمانی و کاهش هزینه های آنها ، امکان پذیر شد. هرچند تعریف و تفکیک دقیقی نمی توان ارائه داد، اما عموما ساختمان هایی با ارتفاع بین 23 تا 150 متر، به عنوان ساختمان های بلندمرتبه (High rise) شناخته می شوند. بناهای مرتفع تر از 150 متر، را به عنوان آسمان خراش (Sky scraper) می شناسیم.
آسمان خراش های مدرن از مصالحی مانند فولاد، شیشه، بتن مسلح و گرانیت ساخته می شوند و همگی از تجهیزات مکانیکی و تاسیساتی از قبیل آسانسور و پمپ های آب بهره می گیرند.
تا قرن نوزدهم، ساختمان هایی با بیش از شش طبقه، بسیار نادر بودند، چراکه نیاز به استفاده از پلکان برای صعود از چنین ساختمان هایی، این ایده را غیر عملی می کرد. ضمن آنکه رساندن آب با فشار مناسب به طبقات بالا هم، از دیگر موانع عملی ساختن چنین ایده هایی بود.

با این وجود، پیشینه ساخت اولین بلندمرتبه ها، به قرون 16 و 17 میلادی باز می گردد. قدیمی ترین نمونه، شهر "شیبام" در یمن است که به عنوان قدیمی ترین شهر دارای آسمان خراش در سراسر جهان، و یا "منهتن صحرا"، و نیز به عنوان "اولین نمونه برنامه ریزی شهری طبقاتی" شناخته می شود. شهر شیبام، از بیش از 500 برج مسکونی، هریک شامل پنج تا 9 طبقه تک واحدی تشکیل می شد. ظاهرا هدف از این شیوه معماری، محافظت مردم در مقابل حملات صحرانشینان بدوی بوده است.
نمونه ای دیگر را می توان در بخش قدیمی شهر ادینبورگ اسکاتلند مشاهده کرد. در قرن هفدهم، مرزهای شهر، توسط یک دیوار دفاعی مشخص شده بود و از اینرو، مناطق قابل سکونت شهر، به بخش های داخل حصار محدود می شد. لذا، تنها راه توسعه شهر، اجرای ساختمان های طبقاتی بوده است. در این شهر، ساختمان های یازده طبقه زیادی وجود داشته اند و حتی نشانه هایی حاکی از وجود ساختمان های چهارده طبقه هم دیده شده. هنوز هم می توان آثار این سازه های سنگی را در مناطق قدیمی شهر، مشاهده کرد.

اما قدیمی ترین سازه اسکلت فلزی جهان، در شروزبری انگلستان ساخته شد. ساختمان فلکس میل (Flaxmill)، بنا شده در سال 1797، بدلیل بهره گرفتن از ستون ها و تیرهای چدنی ضد حریق، به عنوان "پدر" آسمان خراش های مدرن شناخته می شود.

رفع موانع

اما دو تحول بزرگ در قرن نوزدهم، راه را برای ساخت بناهای عظیمی همچون آسمان خراش ها، هموار کردند. اولین مورد، ساخت آسانسورهای "مطمئن" بود. طی قرن ها، آسانسورهای اولیه با طرح ها و کاربری های گوناگون مورد استفاده قرار می گرفتند و در اواسط قرن نوزدهم، آسانسورهایی که با استفاده از نیروی بخار و برای حمل مصالح در کارخانه ها، معادن و کارگاه ها کار می کردند، پای به میدان گذاشتند. اما این آسانسورها برای حمل انسان چندان ایمن نبودند، چراکه در صورت قطع شدن کابل نگه دارنده، به پائین سرنگون می شدند. در سال 1853، یک مخترع امریکایی به نام الیشا گریوز اوتیس، وسیله ای را طراحی کرد که در صورت پارگی کابل آسانسور، مانع از سقوط آن می شد. این موضوع، تاثیر شگرفی بر افزایش اعتماد عمومی به آسانسور گذاشت و در اواخر همین قرن، استفاده از موتورهای الکتریکی، آسانسور را به راه حلی عملی برای بالا و پائین رفتن از ساختمان های بلند، تبدیل کرد.

تحول دوم، در شیکاگو رخ داد. در سال 1871، این شهر طعمه حریقی ویرانگر شد. طی سال های بعد، بر خلاف انتظار، شهر با سرعتی عجیب و انفجاری رو به رشد و توسعه گذاشت و خیلی زود به مرزهای طبیعی خود رسید. در دهه 1880، دیگر زمینی برای توسعه بیشتر شهر باقی نمانده بود و تنها راه ممکن، استفاده از ارتفاع بود. اما برای دستیابی به ارتفاعات مورد نظر، تکنیک های ساخت و ساز نیازمند تحولی اساسی بودند. یکی از تکنیک های جدید، استفاده از شبکه ای از تیرها و ستون های فولادی بود که قابلیت تحمل هرگونه تنش و نیرویی - از وزن طبقات فوقانی گرفته تا نیروی باد و حتی زلزله - که ممکن است بر یک ساختمان وارد شود را داشته باشد. با توسعه این تکنیک جدید، آسمان خراش ها متولد شدند و رقابت بر سر ساخت مرتفع ترین بناها، آغاز شد.

مصالح ساختمانی جدید

از زمان تولد آسمان خراش ها، مهندسان و پیمانکاران، همواره بدنبال بهبود مصالح ساختمانی بوده اند تا بتوانند سازه هایی قوی تر، بلندتر و سبک تر را بنا کنند. آسمان خراش ها، سازه هایی هستند که باید عمر مفید زیادی داشته باشند؛ از اینرو باید از مصالحی قوی، با دوام، و مقاوم در مقابل عوامل طبیعی از قبیل تابش خورشید، بارش باران و برف، وزش باد و طوفان، ساخته شوند. بتن، بدلیل تنوع و انعطاف پذیری بالا، یکی از مهمترین مصالح مورد استفاده در ساخت این سازه های غول پیکر – البته پس از ستون ها واسکلت های فولادی- است. بسته به نیاز و کاربری سازه و نیز شرایط اقلیمی محل پروژه، می توان ترکیب این ماده ساختمانی را تغییر داده و به ترکیبات مناسب تری دست یافت. تهیه بتن مسلح، نمونه ای از این تغییرات است که می توان با گذاشتن شبکه های فولادی در بتن، استحکامی به مراتب بیش از بتن معمولی را به آن بخشید. حتی می توان با اضافه کردن برخی افزودنی ها و بر اساس نیاز، سرعت سفت شدن آن را، کم یا زیاد کرد.

از دیگر مصالح ساختمانی مورد استفاده وسیع در آسمان خراش ها، شیشه است. از آنجا که در این سازه ها، اسکلت فولادی بناست که بارهای اصلی را تحمل می کند، بار چندانی بر روی نمای خارجی وجود ندارد و شیشه می تواند بخوبی این نقش را ایفا کند؛ چراکه ضمن حفظ اختلاف فشار و دمای هوای داخل و خارج، امکان ورود حداکثر نور به ساختمان را نیز بوجود می آورد. این نکته (استفاده حداکثری از نور)، در کشورهای اروپایی و امریکایی و بدلیل شرایط آب و هوایی این مناطق، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و از آنجا که خاستگاه آسمان خراش ها نیز، همین کشورها بوده اند، استفاده از دیوارهای شیشه ای، به سرعت بعنوان یکی از استانداردهای این نوع بناها، مطرح شد. ضمن آنکه نماهای شیشه ای، به مراتب سبک تر و ارزان تر از سیمان و بتن هستند.  

قدرت طبیعت

اما با بلندتر و سبک تر شدن سازه ها، مشکلات جدیدی خودنمایی کردند. آسمان خراش ها در مقابل قدرت باد، شروع به نوسان و تاب خوردن کردند؛ نوساناتی که گاهی به بیش از شصت سانتیمتر در هر جهت هم بالغ می شد!

بلافاصله مهندسان دست بکار یافتن راه حل هایی برای این مشکل شدند. یکی از اولین چاره هایی که اندیشیده شد، استفاده از خرپاهای فولادی متقاطع، در چاه آسانسور مرکزی آسمان خراش ها بود. هدف از اینکار، تقویت هسته ساختمان و افزایش مقاومت خمشی آن در مقابل نیروی باد بود. راه دیگر، اعمال تغییر در شیوه طراحی و قراردادن اکثر تیرها و ستون ها در لبه های خارجی دیوارها بود. بدین ترتیب، سازه به شکل "لوله" ای سفت و محکم در می آمد.

اما یکی از جالب ترین و در عین حال، غیر عادی ترین راه حل ها، در اواسط دهه 1970 و تحت نام "تعدیل کننده جرمی" معرفی شد. در این شیوه، یک بلوک بتنی عظیم و بسیار سنگین، بر روی یک سطح روانکاری شده قرار گرفته و بوسیله فنرها و جذب کننده های شوک به آن متصل می شود. زمانی که حسگرهای یک کامپیوتر ویژه اعلام کنند که سازه شروع به حرکت در جهتی کرده است، بلوک بتنی همچون یک پاندول و در جهت عکس، حرکت کرده و به این ترتیب، حرکت ناخواسته سازه را خنثی می کند.

پیش بسوی آسمان

با آغاز قرن بیستم، شرکت های بزرگ تجاری، استفاده از آسمان خراش ها را، به عنوان شیوه ای ارزشمند برای معرفی بیشتر نام  و شهرت خود برگزیدند.
از میان اولین آسمان خراش هایی که در منطقه منهتن نیویورک سر بر آسمان سائیدند، می توان به "برج بیمه عمر متروپالیتن" با پنجاه طبقه، ساختمان "وول ورث" (که با شصت طبقه و بیش از 240 متر ارتفاع، تا سال 1930، بلندترین ساختمان جهان بود)، بانک منهتن با هفتاد و یک طبقه، و ساختمان بسیار زیبای کرایسلر (با هفتاد و هفت طبقه و سیصد و نوزده متر ارتفاع) اشاره کرد. در سال 1931، یعنی تنها یکسال پس از احداث ساختمان کرایسلر، ساختمان مشهور "امپایر استیت" با ارتفاع سیصد و هشتاد و یک متر و یکصد و دو طبقه تکمیل شد و برای مدت چهل و یک سال، یعنی تا سال 1972 و ساخته شدن "مرکز تجارت جهانی" (که سی و هفت متر بلندتر بوده و هشت طبقه هم بیشتر از آن داشت)، عنوان بلندترین سازه جهان را در اختیار داشت. دو سال بعد، با ساخته شدن سازه چهارصد و چهل و دو متری برج "سیرز" در شیکاگو، به سیطره نیویورک از نظر میزبانی مرتفع ترین ساختمان های جهان پایان داده شد.

با این وجود، تا بیست و چهار سال بعد، یعنی سال 1998، رکودداران ارتفاع،  همچنان درایالات متحده امریکا حضور داشتند. اما در این سال و با ساخته شدن برج های دو قلوی "پتروناس" در کوالالامپور مالزی، برای اولین بار، رکورد بلندترین آسمان خراش دنیا، از چنگ ایالات متحده خارج شد. این برج های دوقلو، هرچند با داشتن تنها 88 طبقه، رکورد تعداد طبقات را بدست نیاوردند، اما از نظر ارتفاع، به رکورد چهارصد و پنجاه و دو متر دست یافتند.

در حال حاضر، بلندترین ساختمان جهان، آسمان خراش "تایپه 101" است که در سال 2004 در مرکز تایوان احداث شد و به ارتفاعی معادل 509 متر رسید. این سازه نیز با داشتن یکصد و یک طبقه، نتوانست رکورد تعداد طبقات را جابجا کند.

هم اکنون اما، بلندپروازانه ترین پروژه تاریخ ساخت آسمان خراش ها، در همسایگی ایران در جریان است. آسمان خراش در دست ساخت "برج دبی" که طبق برنامه های اعلام شده، در اواخر سال 2008 یا اوایل 2009 تکمیل خواهد شد. ارتفاع دقیق و نهایی این آسمان خراش، اعلام نشده اما بنظر می رسد، هدف مجریان پروژه، دستیابی با ارتفاعی در حدود هشتصد متر و بیش از یکصد و شصت و پنج طبقه باشد. و این یعنی جهشی دویست – سیصد  متری نسبت به بلندترین سازه فعلی جهان.
اما آیا این پایان کار است؟ آیا کشور، شرکت یا پیمانکار دیگری نخواهد بود که تصمیم به ساختن آسمان خراشی بگیرد که ولو برای چند متر، از برج دبی بلندتر باشد؟ شاید برای پاسخ گویی دقیق و مطمئن به این سئوالات، کمی زود باشد؛ اما با درنظر داشتن بلندپروازی های بشر، بسیار بعید بنظر میرسد که رقبای جدیدی برای این برج، قد علم نکنند.

 

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در دوشنبه یازدهم خرداد 1388 و ساعت 15:37 |

Natural history of specialized field 

By the end of my period of undergraduate study, I was greatly affected by one of the interesting course in my 4th       year period until I establish my undergraduate thesis according to that. The course was climate responsive design my thesis was about design an echo museum in Geshm island. The site was located in the hot humid climate of Iran and all my design theory was over bioclimatic architecture, using green architecture elements and echo design on that moment. Following further study the energy efficient design seemed to me to be a valuable way of architectural design especially in century’s energy crisis. After the first meeting with my supervisor SP Rao choosing the office building category in energy efficient design was an important inspiration from his speech

Elaheh rohany sadr                                                                      

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در شنبه نهم خرداد 1388 و ساعت 17:4 |

مصرف افراطی منابع اولیه انرژی و مصالح، بدون در نظر گرفتن آینده، صدمات جبران ناپذیری را به چهره زمین وارد نمود.

چنانکه مستحضرید، به بررسی « نقش مهندسین سازه در معماری پایدار» پرداختیم و اشاره شد که معمار، باید طراح سازه پایدار باشد تا بتواند بعنوان طراح اصلی ساختمان، مجموعه را پایدار طراحی کند. نظرات مهندسین مشاور نیز یاری دهنده او در این امر هستند. او باید بعنوان مدیر پروژه، مهندسین را سازماندهی کند و البته خود نیز علم و تجربه کافی در این خصوص را کسب کرده باشد. البته مهندس سازه نیز باید تاحدودی معماری بداند و با اصول اولیه ترکیب بندی آشنا باشد تا این مشکلات به حداقل برسد... همچنین دریافتیم که چون یکی از اهداف معماری پایدار، طراحی و نگهداری ساختمان برای آینده است، لذا مبحث پایداری در سازه نیز خواه ناخواه نمود دارد و مهندسین نیز باید با توجه به اصول معماری پایدار، به طراحی بپردازند و ....

باتوجه به آنچه كه گذشت، این سوالات را مطرح کردیم كه: سازه پایدار چیست؟ اصول آن چگونه است و اساسا معمار باید چه چیزی را طراحی و تعریف کند؟
گفتیم که توسعه پایدار نوعی واکنش است نسبت به انقلاب صنعتی، نسبت به مدرنیسم و پیشرفت بی قاعده و لجام گسیخته تکنولوژی؛ واکنش نسبت به مصرف بی رویه مواد اولیه بدون توجه به بازدهی مناسب و نسبت به آلودگیهای زیست محیطی ناشی از دخل و تصرف انسان در طبیعت و سرانجام نسبت به مسائل مربوط به نسل حاضر و آینده. اما چرا چنین واکنشهایی پدید آمد؟ مگر مشکلات زمانه چه بود...؟
 با نگاهی کوتاه به تاریخ تکنولوژی و معماری، می توان نتایج جالبی گرفت: رنسانس و باروک، پایه ریز دوران مدرنیسم بودند و چهره های برجسته علمی از جمله گالیله، نیوتون، کپلر و... در این دوران به جامعه معرفی شدند و پیشرفت سریع تکنولوژی و علوم و فنون و علاقه انسان جدید به توسعه و فراموشی سنتها، سرانجام انقلاب صنعتی و عصر بخار را بدنبال خود داشت که چهره قرن نوزده را بکلی تغییر داد و موجب شکلگیری عصر مدرن و پدید آمدن انسان مدرن، آنهم با سرعتی سرسام آور وعلاقه ای همگانی گردید و .... بدنبال پیشرفت سریع تکنولوژی و ماشین، عرصه مهندسی مکانیک و ماشین آلات مجال یافت تا خود را به جامعه بین المللی معرفی کند .... پیامد آن، کشف آهن ورزیده ساختمانی و بتن مسلح بود که به نوبه خود، انقلاب عظیم تری در عرصه ساختمان های قرن نوزده و خصوصا قرن بیستم بود و اولین حضور رسمی و مستقل مهندسی در عرصه معماری و فراموشی بسیاری از اصول غیر علمی کلاسیک و ... بود که حتی معماران را نیز تا حدودی منزوی کرد و .... (در شماره های بعدی در این خصوص بحث خواهد شد)


اما نتیجه امر چه بود؟ آیا توسعه سرسام آور تکنولوژی و ماشینی شدن، علاوه بر جنبه های مثبت خود، آثار منفی نیز داشت؟ چه اتفاقی در سالهای اخیر رخداد؟ سبک بین المللی در جهت همسان کردن کلیه جوامع در سراسر جهان و تشویق مردم جهت توسعه هرچه بیشتر و سریعتر پیامدهای زیادی از جمله مصرف بی برنامه و عدم توجه به ظرفیتهای کره زمین داشت.... ضمن اینکه پیوند جامعه را با سنتها و گذشتگان، فرهنگ و ... منفصل نمود. البته مزایای بسیاری داشت، اما مضرات آن چنان بود که موجب شکست مدرنیزم گشت که در شماره های بعدی در خصوص عللتهای شکست مدرنیزم و مهندسی پایدار بحث خواهد شد... این مضرات، نگرانیهایی نیز بدنبال داشت که در حوزه معماری پایدار، به شرح زیر قابل تفکیک است:

 نگرانیهای صنعت ساختمان در قرن نوزدهم :
آنچه که در این قرن اهمیت فراوان یافته بود، بازدهی بود؛ موثر بودن و کارایی در درجه اول اهمیت قرار دارد؛ سرعت در تولید، پیشرفت سریع، ماشین و... همه از مسائل روز آن زمان بود. مصالح جدید در صنعت ساختمان عرضه گشت و آهن ورزیده، فولاد و بتن مسلح و... فراوان تولید شدند. صنعت ساختمان دگرگون شد و انقلاب مدرن را شتاب بخشید.... در کنار این پیشرفتها، مصرف فراوان انرژی و پرت آن چه در هنگام تولید مصالح، چه در ساخت و چه در بهره برداری، ناگهان بشر را وادار به تفکر نمود: مصرفی که بدلیل این توسعه های ناگهانی صورت پذیرفت و موجبات نگرانیهای عمیقی در « بازدهی » شد که علت اصلی آن، مواد جدیدی بود که تولید و مصرف آنها در صنعت ساختمان، به یک نیاز فزاینده تبدیل گشت، آنچه که مهم بود، فقط تولید و توسعه به هر قیمت ممکن بود.... از طرفی مصرف افراطی منابع اولیه انرژی و مصالح، بدون در نظر گرفتن آینده، صدمات جبران ناپذیری را به چهره زمین وارد نمود و.... رشد شهرنشینی، تخریب اکوسیستمها و ازبین رفتن تدریجی محیط طبیعی، منابع اولیه و... تهدیدی بسیار جدی علیه محیط زیست و نسل آینده بحساب می آمد....

نگرانیهای صنعت ساختمان در قرن بیستم:
 آنچه که در قرن بیستم مهم قلمداد شد، مسئله نگهداری از ساختمانهای هزینه شده بود. ساختمانهایی که با زحمت طراحی و اجرا میشدند، اولا جواب توسعه های آتی را نمیدادند و مثلا با تغییرات کاربری یا تغییرات ظرفیتی مواجه میگشتند که بنابراین محکوم به تخریب یا تغییر در ساخت میشدند، ثانیا توسعه روزافزون شهری و گسترش علوم و فنون و... نیاز به ساختمانهای با عمر بسیار طولانی را الزامی میکرد که بتوانند مثلا در گره های ترافیکی و یاطراحی های شهری، سالها فعالیت کنند. لذا طرح اولیه بسیار اهمیت دارد و باید برای نگهداری از بنا در سراسر عمر آن برنامه ریزی گردد...؛ همچنانکه بسیاری از بناهای مدرن، پس از ساخت، بدلیل عدم تطبیق با شرایط جدید یا عدم نگهداری صحیح، تخریب شدند و علت اصلی آن، عدم برنامه ریزی صحیح اولیه بود....

نگرانیهای صنعت ساختمان در قرن بیست و یکم:
 «پایان زندگی بنا یا مرگ بنا»، مسئله بسیار بزرگیست. مصرف افراطی مواد اولیه در صنعت ساختمان، از آن یک مصرف کننده عظیم منابع طبیعی محیط در مقیاس جهانی ساخته. این مصرف چه در زمینه استخراج مواد اولیه، چه در زمینه اجرا و ساخت بنا و چه در هنگام نگهداری به طرق مختلف صورت میپذیرد:
1. مصرف بی رویه و افراطی سوخت و منابع تولید انرژی در زمینه استخراج مواد و پرت مواد اولیه ساختمانی در هنگام استخراج آنها بدلایل مختلف، از جمله حمل و نقل و یا تخریب معادن و یا استخراج ناقص معادن و ... در هنگام استخراج.
2.  مصرف انرژی ارزان و بدون برنامه در زمان ساخت و نیز عدم دقت در تهیه و مصرف مناسب مواد و مصالح که اولا در بسیاری از کارگاههای ساختمانی، موجب تولید گرد و غبار فراوان و آلودگیهای دیگر زیست محیطی نظیر تولید زواید و زباله های بی مصرف و غیر قابل بازگشت به محیط میگردد و ثانیا عدم دقت در تهیه و نگهداری مواد و مصالح ساختمانی و حمل و نقل، موجبات پرت شدن و فاسد شدن آنهارا به طرق مختلف فراهم می آورد و ثالثا اتلاف انرژی و منابع آن به طرق مختلف در کارگاهها و در هنگام حمل و نقل بدون برنامه و... در زمان اجرا.
3. عدم و جود برنامه صحیح برای نگهداری از ساختمان، تعمیرات و تعویضهای مناسب که ناشی از نقشه های زمان طراحی است و نیز بی توجهی به عایق بندیهای مناسب و اقلیم و مصالح بومی در سبک بین المللی موجب تشدید مصرف سوخت در ساختمانها و تخریب محیط و ... میگردد.
علاوه بر موارد فوق، آنچه که اکنون بسیار حائز اهمیت است، مسئله بازگشت این مواد به چرخه زیست محیطی است که متاسفانه در هر سه مورد فوق، جهت کاربرد مجدد مصالح ساختمانی و زواید آن در هنگام طراحی، فکری نشده بود؛ ضمن آنکه پس تخریب ساختمانهای مدرن، برنامه ای برای مصرف مجدد مصالح ساختمانی تخریب شده وجود نداشت و بناچار بعنوان زباله های صنعتی و ساختمانی بدون بازگشت به طبیعت مطرح شدند.... در عین حال که بسیاری از این منابع، تجدید ناشدنی هستند، نحوه استعمال آنها در این صنعت بگونه ای است که به سختی به طبیعت بازمیگردند ....
در یک جمع بندی میتوان به نتایج زیر رسید :
• نگرانیهای قرن 19 : کاربرد موثر منابع Efficient Use of Materials
• نگرانیهای قرن 20 : نگهداری Maintenance Matters
• نگرانیهای قرن 21 : End of Life Matters
پل ویلیامزبرگ (Williamsburg Bridge) در 1903 بزرگترین دهانه جهان بود. با تئوریهای کششی پلهای معلق، طراحی گشت و ... و مفتخر به دریافت عنوان «قدرتمندترین» پل معلق جهان در زمان خود شد. در قرن بیستم، یکی از بزرگترین انتقال دهندگان ترافیک در سراسر قرن نام گرفت. اما نگهداری برای دهه های متمادی، نادیده گرفته شد...
درمقاله بعدی مشکلات، خرابیها و نحوه مرمت و بازسازی پایدار این پل را به همراه چند نمونه دیگر بررسی میکنیم و در عرصه حضور تکنولوژی و مهندسی در معماری و توسعه پایدار، این بحث را ادامه خواهیم داد....

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در شنبه نهم خرداد 1388 و ساعت 16:59 |
به طور کلی فنگ شویی یعنی هنر زندگی موزون با طبیعت. یعنی بتوانیم در تمام جنبه های زندگی خود از مفاهیم طبیعت الهام بگیریم و با احترام به قوانین آن رابطه بهتری با طبیعت بر قرار نماییم، در نتیجه از برکات آن در زندگی روزمره بهره مند شویم.

 

فنگ شویی یک علم بسیار قدیمی چینی است که قدمت آن  پنج هزار سال می رسد. چینی های قدیم معتقد بودند که طبیعت می تواند یک عامل حمایتی بسیار پر قدرت باشد؛ به طوری که اگر در سایه حمایت آن زندگی کنیم، نه تنها می توانیم از آن الهام بگیریم؛ بلکه شاهد ورود برکت و اقبال در بسیاری از جنبه های زندگی مانند شغل، ثروت، عشق و شراکت، دانش، سلامتی، رابطه فامیلی خوب، شهرت و محبوبیت، خلاقیت وافراد حامی خواهیم بود. با نگاهی اجمالی به کیفیت هایی که در این جا نام بردیم، متوجه می شویم که تمامی اینها دغدغه های انسان امروز است و متاسفانه این یک واقعیت است که رابطه ما انسانها روز به روز با طبیعت کمتر و کمتر می شود و بنابراین اکثر ما در جنبه های ذکر شده و مسایل جانبی دیگر دچار فقدان برکت شده ایم.


فقدان این برکت را می توانیم به طور فاحش در بخش های مختلف هنر به طور مثال شعر و موسیقی و...شاهد باشیم. بسیاری از صاحب نظران هنر بارها به این نکته اذعان داشته اند که انسان قرن بیستم به دلیل کم شدن ارتباطش با طبیعت، دیگر به سختی می تواند آثاری ناب مانند آنچه در گذشته وجود داشته است، عرضه کند.
پس در فنگ شویی قصد ما بر این است که به وسیله آگاه کردن مردم، این ارتباط دوباره برقرار گردد و بتوانیم در پناه حمایت و الهام از طبیعت زندگی پربار تری را تجربه کنیم.


فنگ شویی به طبیعت به صورت جنبه های انرژتیکی و عنصری نگاه می کند.
نام انرژی در دیدگاه چینی، چی می باشد. انرژی چی یک انرژی نامریی است که در هر چیزی جریان دارد. این انرژی به خودی خود ماهیتی مثبت دارد، اما با اکتساب شرایط محیطی می تواند تبدیل به انرژی منفی شود که می تواند برای جنبه های زندگی انسان امروز که در بالا ذکر کردیم، مضر باشد. به عنوان مثال می توان از عامل تشعشعات الکترومغناطیسی ساخته دست بشر نام برد. انرژی چی در برخورد با امواج بی سیم، مایکروویو، موبایل، کابلهای هوایی برق و ... ماهیت منفی پیدا می کند و پر واضح است که این امواج بخصوص روی سلامتی انسان تاثیر بسیار نامطلوبی دارند.

 

استفاده زیاد از مواد مصنوعی مثل موکت و لباسهای با جنس نایلون و...نیز از دیگر عوامل آلوده کننده انرژی چی می باشند. حساسیت این انرژی به قدری است که حتی در برخورد با اعمال و گفتار های ناپسند نیز از مثبت به منفی تغییر ماهیت می دهد.
یکی از دیگر راه های آلوده شدن این انرژی، راکد شدن آن است. راکد شدن این انرژی باعث آلوده شدن آن می گردد، درست مانند آب جاری که در اثر یکجا ماندن تبدیل به گنداب می شود. یکی از مهمترین عواملی که باعث رکود انرژی چی می شود، انباشتگی است. در فنگ شویی روی بر طرف نمودن انباشتگی های محیط تاکید بسیارشده است. انباشتگی نه تنها باعث ایجاد مانعی در حرکت چی و در نتیجه راکد شدن آن می گردد، بلکه راه ورود تجربیات جدید به زندگی را نیز مسدود خواهد کرد.

 

با مقدمه ای که تا این جا ذکر شد می توان چند نکته در مورد فنگ شویی لباس عنوان کرد:

 

- انباشتگی لباس مانند هر انباشتگی دیگری در خانه می تواند مانع گردش انرژی چی گردد. پس از همین امروز شروع کنید. به کمد لباس های خود سری بزنید و بررسی کنید چه تعداد از لباسهایتان را مدت هاست استفاده نکرده اید. مطمئن باشید که بعد از این مدت طولانی، دیگر هرگز از آنها استفاده نخواهید کرد. پس با بخشش لباسهایی که دیگر استفاده نمی کنید -اگر هنوز قابل استفاده اند!- انرژی راکد شده در آنها را به جریان بیندازید و شاهد ورود برکت ناشی از بخشش آنها باشید.


تنها لباس هایی را نگاه دارید که از آنها استفاده می کنید و یا بسیار دوستشان دارید.

 

- کمد و قفسه های لباس را همیشه مرتب و تمییز نگاه دارید. اجازه ندهید این قسمت ها برای مدت طولانی به هم ریخته و بدون حرکت بمانند. حتی اگر قفسه ها مرتب هستند، هر چند وقت یک بار به آنها سری بزنید. آنها را بیرون بریزید و دوباره با ترتیب جدیدی در قفسه بچینید. با این کار از راکد شدن آنها جلوگیری خواهید کرد.

 

-تا آنجا که امکان دارد از لباسهای با الیاف طبیعی تر استفاده کنید. این الیاف به سلامتی شما کمک خواهند کرد. در بسیاری از آزمایشات ثابت شده که الیاف مصنوعی با تحریک پوست و مراکز و مسیرهای عبور انرژی در بدن می تواند مشکلاتی را برای سلامتی بوجود آورد.

 

-اگر بواسطه کار یا اعمال روزمره خود، در معرض تشعشعات آلوده کننده انرژی مانند کامپیوتر-آلودگی های صنعتی-امواج بی سیم و هرگونه تشعشعات الکترومغناطیسی دیگر قرار دارید، بهتر است لباسهای خود را حداقل بعد از هر هفت بار استفاده شستشو دهید و برای پاکسازی کامل تر، چند ساعتی آنها را در معرض نور آفتاب و هوای آزاد قرار دهید.

 

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در شنبه نهم خرداد 1388 و ساعت 16:41 |

ـ قابلیت برگشت به چرخه محیط

تولید وینیل یک فرایند تولید بسته اتوماتیک با تکنولوژی بالا است و تقریبا تمام ضایعات آن به چرخه تولید بازمی­گردد. مطالعات نشان داده است که تولیدات وینیل تنها یک­درصد آلودگی کل ناشی از مصارف گاز و نفت را تولید می­کنند و انرژی مصرف شده برای تولید وینیل سه برابر کمتر از انرژی مصرف شده برای تولیدات آلومینیومی است. همچنین مطالعاتی که توسط Principia Partners انجام گرفته است، نشان می­دهد که بیش از 98 درصد وینیل موجود می­تواند به چرخه تولید بازگردد.

ـ مقاومت و دوام

وینیل در مقایسه با سایر مواد به­کار رفته در ساختمان­سازی دوام قابل قبولی دارد. یک مثال ساده در این مورد، پوشش­های بام وینیلی می­باشد. این پوشش­های تک­لایه وینیلی، بیش از 30 سال عمر می­کنند. وینیل بهترین انتخاب برای پوشش­ کف­ها و پوشاندن دیوارهاست، به­خصوص در محل­های پر رفت­وآمدی همچون مراکز بهداشتی. انتخاب لوله­های PVC برای مواردی که لوله­ها زیر خاک قرار می­گیرند بسیار به­صرفه است، چرا که بدون هرگونه نیازی به نوسازی، بدون ترک خوردن و زنگ زدن عمر می­کنند.

ـ صرفه­جویی در انرژی

باتوجه به هدردهی انرژی کمتری که وینیل نسبت به سایر مواد مشابه دارد، از­ این رو بیشترین مصرف را در زمینه ساخت درب و پنجره داشته است.

ـ مقاومت در برابر آتش­سوزی

معمولا استفاده از محصولات ساختمانی وینیل کمترین درصد ریسک را در بر دارد. وینیل نسبت به سایر مواد از مقاومت فوق­العاده بیشتری در برابر آتش دارد.



سیستم­های جدید ساختمانی تولید شده از وینیل

ترکیبات جدیدی که از وینیل به­دست می­آیند، امکان عرضه سازه­های جدیدی را می­دهد که می­توانند جای فلز و چوب را در بسیاری موارد بگیرند. Royal Building Systems یکی از این نوع سیستم­های سازه­ای جدید است که از پیوند وینیل­های توخالی تولید می­شود. داخل آن را با بتن پرنموده­ و به عنوان دیوار آماده عرضه می­شود. این سیستم، قابلیت آن را دارد که انجام هرگونه عملیات اجرایی در سطح آن انجام­پذیر باشد. این سیستم در تمام دنیا، برای ساخت خانه­های یک یا دو خانواری، ساختمان­های اداری، صنعتی و تجاری به کار می­رود. مزایایی که این سیستم دارد، باعث می­شود که بتواند در کشورهایی که تغییرات دمای آنها در طی سال زیاد است و در معرض آسیب­های طبیعی مثل زمین­لرزه، تندباد و سیلاب قرار دارند، بسیار مفید واقع شود. دیوارهای به­کار رفته در این سیستم، علاوه بر دارا بودن خاصیت­های وینیل، در برابر موریانه نیز مقاومند.

امروزه، تولید محصولات متنوع­تر تشکیل یافته از وینیل و کاربردهای تازه و مختلف آنها، امکان انتخاب و گزینش­ بسیاری را در اختیار معماران و طراحان قرار می­دهد.

 

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در شنبه نهم خرداد 1388 و ساعت 16:9 |

 براساس بررسی‌ها و مطالعات ، انرژی خورشیدی وسیع‌ترین منبع انرژی در جهان است.كارشنان بخش انرژی می‌گویند انرژی نوری كه توسط خورشید در هر ساعت به زمین می‌تابد، بیش از كل انرژی است كه ساكنان زمین در طول یك سال مصرف می‌كنند. از این رو برای بهره‌گیری از این منبع باید راهی جست تا انرژی پراكنده آن با بازده بالا و هزینه كم به انرژی قابل مصرف الكتریكی تبدیل شود. این كارشناسان روش‌های مختلفی را برای استفاده از انرژی خورشیدی پیشنهاد می‌كنند. روش‌های تبدیل انرژی خورشیدی به انرژی الكتریكی
کارشناسان معتقدند دربساری از کشورهای جهان با استفاده از فناوری‌های خاص، انرژی حاصل از نور خورشید را به انرژی الكتریكی تبدیل می‌كنند که این فناوری‌ها را به دو دسته می‌توان تقسیم كرد:
- سیستم فتوولتاییكPV كه عموما" تجهیزاتی جامد وبی حركت هستند (جز در مورد انواع مجهزبه سیستم ردیابی خورشیدی) سیستم‌های گرمایی خورشیدی كه از نور متمركز شده خورشید برای گرم كردن مایعی كه بخار آن یك توربین را به حركت در می‌آورد، استفاده می‌كند. در این میان استفاده از سیستم‌های ولتاییك برای استفاده از نور خورشید به عنوان منبع انرژی بسیار رایج تر است. استفاده از پنل‌های فتوولتاییك در كشورهای پیشرفته به سرعت روبه گسترش است. استفاده از انرژی خورشیدی كه یكی از اشكال انرژی موسوم به "سبز" یا پاك است از سوی طرفداران محیط زیست پشتیبانی می‌شود. علت این استقبال را باید در ویژگیهای انرژی خورشیدی جست. اولین ویژگی انرژی خورشیدی در این است كه تمام نشدنی و پایان ناپذیر است .این نوع انرژی ، انرژی تمیزی است و هیچ آسیبی به محیط زیست و جامعه بشری نمی‌رساند. همچنین ظرفیت آن را متناسب با نیازها می‌توان طراحی كرد.
 سیستم ولتاییك چیست؟
بخش اصلی یك سیستم فتوولتاییك، پنل فتوولتاییك است. پنل‌های فتو - ولتاییك كه در معرض خورشید قرار می‌گیرند، متشكل از سلول‌های فتوولتاییك هستند. این سلول‌ها از مواد نیمه هادی سیلیكونی ساخته شده‌اند و به صورت پنل‌هایی به روی بام خانه‌ها و به طور مثال در چندین خانه نصب می‌شوند. ضمن اینكه سیستم فتوولتاییك شامل تجهیزاتی از جمله مبدل‌هایی برای تبدیل جریان مستقیم به جریان متناوب است.
 اصول كار یك پنل فتوولتاییك
پنل‌های فتوولتاییك از نیمه هادی‌ها ساخته شده‌اند. وقتی نور خورشید به یك سلول فتوولتاییك می‌تابد، به الكترون‌ها در آن انرژی بیشتری می‌بخشد. بدین ترتیب بین دو الكترود منفی ومثبت اختلاف پتانسیل بروز كرده و این امر موجب جاری شدن جریان بین آنها می‌شود.
میزان تولید انرژی الكتریكی بوسیله فتوولتاییك
میزان تولید برق بوسیله یك سیستم فتوولتاییك معمولا" از ۲تا ۵۰كیلووات می‌باشد. یك سیستم فتوولتاییك كه برای نصب روی بام ساختمان‌ها برای مثال در شهر لس‌آنجلس ساخته شده است، با ظرفیت توان  ۲ كیلووات،  ۳۶۰۰ كیلووات ساعت انرژی در سال تولید می‌كند. این میزان تولید انرژی باعث ۴/۳ تن صرفه جویی در سوخت زغال سنگ برای تولید برق شده و همچنین مانع ورود گاز به جو می شود.
 انتخاب سایت‌های خورشیدی
سایت‌ها باید با معیارهای لازم فیزیكی همخوانی داشته باشند ، از جمله اینكه آنها رو به جنوب باشند . همچنین به خوبی در معرض آفتاب قرار داشته باشند (آفتاب گیر باشند ) و فضای لازم و همچنین ساختار مناسبی برای نصب پنل‌های فتوولتاییك داشته باشند.
 ویژگی‌های سیستم‌های‌pv
این سیستم به فصول بستگی ندارند ، اما در طول شبانه روز از ساعت اولیه صبح تا غروب می‌توانند سیستم‌های PV برق تولید كنند. پیك تولید آنها در ساعات ظهراست.
واحدهای فتوولتاییك در صورت ابری بودن هوا نیز می‌توانند برق تولید كنند، هر چند خروجی آنها كاهش می‌یابد. در یك روز بسیار ابری كم نور ، یك سیستم فتوولتاییك ممكن است پنج تا ۱۰درصد نور خورشید در روزهای عادی را دریافت دارد، بالطبع خروجی آن نیز به همان میزان كم خواهد شد.
پنل‌های خورشیدی در دمای پایین تر ، برق بیشتری تولید می‌كنند . این تجهیزات همچون سایر دستگاه‌های الكتریكی در صورتی كه هوا خنك باشد، بهتر كار می‌كنند. البته سیستم‌های  PV در روزهای زمستانی كمتر از روزهای تابستانی انرژی تولید می‌كنند كه علت آن نه برودت هوا ، بلكه كاهش ساعات روز و پایین بودن زاویه تابش خورشید است.
آسیب پذیری دستگاه‌های PV
پنل‌های خورشیدی طوری ساخته شده‌اند كه در برابر همه سختی‌های محیط مانند سرمای شدید قطبی ، گرمای بیابان ، رطوبت استوایی و بادهای با سرعت بیش از ۱۲۵مایل در ساعت مقاومت می‌كنند. با این حال جنس این وسایل از شیشه بوده و در اثر ضربات سنگین ممكن شکسته شود.
بهره برداری از سیستم‌های فتوولتایی در جهان
شركت‌های متعددی در كشورهای مختلف نسبت به نصب این سیستم‌ها اقدام كرده -اند و كار بهینه‌سازی این سیستم‌ها ، همچنان ادامه دارد.
تحقیق در زمینه كاربرد عملی سیستم برق با استفاده از پنل‌های فتوولتاییك به صورت متصل در شبكه برق اكیناوا در ژاپن نیز ادامه دارد. این تحقیقات شامل بررسی ویژگی‌های عملكرد سیستم و تاثیر باتری‌ها بر شبكه و همینطور بازده و تداوم برق رسانی شبكه می‌باشد.
 انرژی خورشیدی در ایران
بیشترمناطق مركزی و كویری ایران سرشار از منابع انرژی خورشیدی هستند.
در كویر از یك و نیم هكتار زمین ، در هر ساعت می‌توان یك مگاوات انرژی تولید كرد. اما هزینه تبدیل انرژی خورشیدی به برق ، بسیار بالا است( ۲۵۰ تا ۴۵۰هزار تومان )كه این رقم باید به ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان به ازای هر كیلووات برسد.
باتوجه به اقدامات انجام شده توسط وزارت نیرو ، تا كنون این وزارتخانه ۱۰۳۳ آبگرمكن خورشیدی درشهرهای بوشهر، طبس، یزد، بجنورد، زاهدان و اصفهان نصب كرده است.
در خراسان نیز جهت تامین برق مورد نیاز پاسگاه مركزی گز یك صفحه فتو - ولتایی نصب شده است كه برای تولید انرژی باید هر چند ساعت یك بار رو به خورشید چرخانده شوند.
با این وجود و با توجه به اهمیت انرژی خورشیدی جهت جلوگیری از برداشت از منابع انرژی فسیلی ، در برنامه چهارم توسعه سهم چندانی برای انرژی خورشیدی درنظر گرفته نشده است .زیرا هم اكنون توجه‌ها معطوف به باد است و چون فناوری‌های استفاده از باد بسیار مقرون به صرفه‌تر است با توجه به امكانات موجود هر كیلووات ساعت انرژی را از این طریق می‌توان با صرف ۸۵ هزار تومان به برق تبدیل كرد.
استفاده از انرژی باد در ایران
وزش باد در بخش‌هایی از خراسان و گیلان وضعیت مطلوبی دارد. تا كنون ۱۵ مگاوات نیروگاه بادی در منطقه "منجیل" گیلان نصب شده كه در حال افزایش به ۶۰ مگاوات می‌باشد. دراین میان یكی دیگر از راه‌هایی كه هم اكنون در ایران به آن برای تولید انرژی فكر می‌شود ، استفاده از زباله‌ها است. هنوز ۴۰ درصد ساكنان زمین برای تامین نیازهای اولیه خود به انرژی از هیزم، فضولات حیوانی و ضایعات زراعی استفاده می‌كنند.
استفاده از گاز متان
در ایران طرح‌هایی برای استفاده از گازهای متصاعد از زباله‌های متراكم شهری شروع شده است. در صورت استفاده درست از فناوری استخراج گاز متان از زباله‌ها كه به آن "آتشكاف" گفته می‌شود ، می‌توان ۷۰ تا ۸۰  درصد انرژی مفید زباله‌ها را بازیافت كرد. از جمله این طرح‌ها در اطراف شهر مشهد اجرا خواهد شد.
در زمان حاضر تهران بیشترین حجم زباله شهری را در كشور تولید می‌كندو در این زمینه خراسان در مقام دوم قرار دارد. كارشناسان دفتر انرژی‌های نو در وزارت نیرو ایران امیدوار هستند با ایجاد تاسیسات جمع آوری و تمركز گازهای ناشی از انباشت زباله‌های شهری ، از این منبع برق بدست آوردند. كارشناسان عقیده دارند درایران هر سال با توجه به رشد تقاضا برای انرژی الكتریكی به دو تا سه هزار مگاوات برق جدید نیاز است .

 

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در شنبه نهم خرداد 1388 و ساعت 13:26 |

یكی از پایه های شكل گیری معماری ایرانی، اقلیم می باشد . كه براین اساس معماری مناطق كویری ، گرم ، مرطوب ، سرد هویت وساختار خود را می یافت و بر كالبد آنها معنا می بخشید . اما در جریان معماری به اصطلاح مدرن كه صرفا به قول نیچه رفتاری گله ای بیش نبود. باعث ازدست رفتن گوهر ناب معماری ایرانی كه در قرنها ممارست به ایدآلهای زمان و مكان دست یافته بودند پس زدیم و خودباخته معماری بدون محتوا گشته ایم . حال پس از تاراج معماری در اندیشه انیم تا با عناوینی چون معماری پایدار ، بهینه سازی و غیره كه خود نیز تقلیدی بیش از دیگران نیست، هویت ازدست رفته را به بناها و شهرهایمان بازگردانیم. ولی به قول حسن فتحی شایسته است . قبل از ایجاد یا ارائه ی راه حل های مكانیكی ابتدا باید راه حل های سنتی درمعماری محلی را ارزیابی كرد: آنگاه این روش ها را پذیرفت یا برای تطبیق با ملزمات مدرن و پیشرفته آنها را اصلاح كرد. .. این فرایند می بایست بر پیشرفت های جدید درعلوم انسانی و فیزیك و نیز علوم همچون فن آوری مصالح ، آیرودینامیك ، هواشناسی و فیزیولوژی مبتنی باشد.
در این مقاله سعی كرده ایم برای بیان ارزشهای اقلیمی معماری ایرانی با ارائه چار چوب نظری ؛ به بررسی معماری سنتی دو اقلیم از چهار اقلیم ایران می پردازیم :
- معماری منطقه معتدل و مرطوب : معماری بومی- روستایی گیلان

- معماری منطقه گرم و خشك: معماری بافت مسكونی یزد

انسان همواره در طول تاریخ سعی مینماید به منظور ایجاد سرپناهی امن برای سكونت، آنرا با محیط پیرامون خود هماهنگ سازد تا بتواند شرایط مناسبی برای ادامه حیات خویش ایجاد كند و در حقیقت شرایط جغرافیایی، اقلیمی نیز در شكلگیری این فضای زیست، دخالت مستقیمی دارد.
در ایران به علت دارا بودن، چهار اقلیم متفاوت گرم و مرطوب، گرم و خشك، معتدل و مرطوب و سرد، معماریهای متفاوتی (به ویژه در طراحی مسكن بومی) هماهنگ با اقلیم بوجود آمده در چنین فضاهای ساخته شدهای، بكارگیری مصالح بومی كه كمترین تأثیر نامطلوب بر محیط را دارند و همچنین كاهش میزان انرژی مصرفی با استفاده از مصالح محلی، موجب پایداری محیط زیست و افزایش دوام بناها گردیدهاند. از این رو در این مبحث، سعی بر آن است تا بتوانیم معماری بومی ایران را در اقلیمهای متفاوت با توجه به پایداری محیط و صرفهجویی در مصرف انرژی بررسی نموده و معایب معماری جدید در هر اقلیم را از نظر مواردی همچون به كارگیری مصالح ناهماهنگ با شرایط منطقه، طراحی نامناسب بنا، عدم صرفهجویی در مصرف انرژی و تخریب محیط به صورت اجمالی مورد ارزیابی قرار دهیم.


چگونگی برخورد با طبیعت و معماری در آن، واكنشی است كه هر انسانی در نقاط مختلف كره زمین داشته و خواهد داشت و معماری با ارزش باقی مانده از دوران گذشته نشان دهنده فائق آمدن او به صورت كامل یا ناقص بر عواملی همچون مسائل اقلیمی، آب و هوا و … میباشد. از اینجاست كه ما شاهد معماری بومی گوناگونی در كشورهای مختلف جهان همخوان با اقلیم  وفرهنگ میباشیم كه ویژگیهای خاص منطقه خود را نشان میدهند. در ایران به علت دارا بودن شرایط گوناگون اقلیم و فرهنگ، ویژگی خاصی دارد و معماریهای متفاوتی هماهنگ با اقلیم در آن به وجود آمده است. لذا به منظور بررسی معماری سنتی هر اقلیم، به ویژه طراحی مسكن بومی، نكاتی را مدنظر قرار دادهایم كه شامل موارد ذیل میباشند:الف- خصوصیات اقلیمی هر منطقه چه تأثیری بر معماری آن منطقه خواهد گذاشت؟
ب- نحوه بكارگیری مصالح بومی و انرژیهای قابل تجدید در معماری هر منطقه با توجه به شرایط اقلیمی به چه صورت میباشد؟
ج- آیا در ساخت و سازهای هر منطقه حفظ محیط زیست و صرفهجویی در مصرف انرژی مورد توجه قرار میگیرد؟
 مروری بر ادبیات
به منظور ارائه دیدگاه صاحب نظرانی كه در زمینه بررسی معماری سنتی ایران در ارتباط با میزان انطباق آنها با شرایط اقلیمی و ساخت و ساز پایدار تحقیق كردهاند، گزیدهای از نظرات را  انتخاب نمودهایم كه پس از ارائه مطالب، در این بخش در مبحث چارچوب نظری، موضوعات مطرح شده را مورد ارزیابی قرار خواهیم داد.
- داراب دیبا و شهریار یقینی : ایشان در مطالعات خود به بررسی معماری بومی گیلان «در چارچوب مطالعه معماری سنتی ایران، بر اساس شرایط محیطی» پرداخته و در ابتدا به بررسی طراحی مسكن در خطه گیلان اشاره نموده و با توجه به موقعیت محیط پیرامون بناهای مسكونی چند تیپ از الگوی مسكن را مورد ارزیابی قرار دادهاند. سپس با بررسی فضاهای داخلی خانههای سنتی گیلان، فضای معماری را به سه دسته تقسیم نمودهاند:
الف- فضاهای بسته شامل اتاقها.
ب- فضاهای نیمه باز شامل ایوانها.


ج- فضاهای باز كه شامل محدوده حیاط پیرامون خانه میباشد كه «اهمیتی به اندازه بقیه خانه دارد». ایشان در بخشی دیگر از مطالعه خود هشت ویژگی كلی معماری روستایی گیلان را برشمرده و در نهایت با بیان مشكلات ساختمانهای امروزی، اشاره مینمایند كه «معماری جدید باید حتماً از مصالح رایج در محل استفاده نماید و محدودیتهای اقلیم را به دقت در نظر گیرد».
چار چوب نظری
با در نظر گرفتن تحقیقات متعددی كه در زمینه طراحی بنا با توجه به شرایط اقلیمی صورت گرفته بایستی به این نكته اشاره نمود كه در مطالعات انجام شده، مبحث ساخت و ساز پایدار در ارتباط با بناهای سنتی ایران به صورت موضوعی خاص مدنظر قرار نگرفته و همواره به چگونگی ساخت بناهای گذشته در تطابق با شرایط اقلیمی پیرامون آنها در مناطق مختلف پرداخته شده است. در برخی از مطالعات نیز به اهمیت مسئله انرژی در بنا و چگونگی به كارگیری انرژی‎های قابل تجدید و عدم استفاده از انرژی‎های فناپذیر اشاره شده و یا به طور اخص به این نكته پرداخته شده است. از این رو در این تحقیق تمامی نظرات و مطالعات جمع‎آوری شده و در قالب دو اقلیم از چهار اقلیم  متفاوت ایران با توجه به نمونه‎های موردی در شهرها، ویژگی‎های معماری سنتی ایران در ارتباط با مقوله پایداری مورد بررسی قرار گرفته است.

روش
در دو اقلیم ایران، معماری سنتی مناطق  گرم و خشك، معتدل و مرطوب ، از نظر ساخت و ساز در رابطه با اقلیم و شرایط پایداری بررسی خواهد شد. چرا كه تیپولوژی بنا و یا به عبارتی مسكن در مناطق گوناگون، حاكی از تاثیر پذیری آن از عوامل محیطی- اقلیمی و حتی فرهنگی می‎باشند. همچنین معایب معماری جدید در هر اقلیم، از نظر استفاده از مصالح ناهماهنگ با شرایط منطقه، طراحی نا مناسب بنا و عدم صرفه‎جویی در مصرف انرژی و تخریب محیط زیست را به صورت اجمالی مطرح می‎نماییم و در انتها به جمع‎بندی و ارائه راهبردهایی در صرفه‎جویی انرژی ساختمان با توجه به فن‎آوری جدید می‎پردازیم.
بررسی معماری سنتی ایران با توجه به ساخت و ساز پایدار در اقلیم های ایران (2 اقلیم)

معماری منطقه معتدل و مرطوب
به منظور بررسی ساخت و ساز در این اقلیم، منطقه گیلان در نظر گرفته شده است. از این رو در ادامه بحث به تحلیل معماری سنتی این منطقه می‎پردازیم.
اقلیم گیلان این منطقه پرباران‎ترین منطقه شمالی ایران است و دارای رطوبت زیاد و گرمای هوا در تابستان باشد، از این رو «باران مداوم و رطوبت نسبی زیاد، عامل اصلی شكل‎گیری معماری در این سرزمین است».
به منظور بررسی ویژگی‎های معماری بومی این منطقه، این بناها از نظر نوع مصالح ساختمانی و تأثیر باد و نور خورشید بر آنها و چگونگی نسبت به این عوامل و ساختار فضائیشان مورد مطالعه قرار خواهند گرفت.
الف) ساختار فضایی بنا: «شكل‎گیری معماری بومی گیلان بر مبنای مدولهایی از مربع می‎باشد كه به صورت خطی در امتداد شرق- غرب و عمود بر جریان باد» توسعه یافته است، این گونه شكل‎گیری نمونه‎ای از معماری برون‎گرا می‎باشد كه از ویژگی‎های آن، داشتن ارتباط بصری و فیزیكی مستقیم با فضای بیرون خانه، نداشتن حیاط و گسترش در ارتفاع می‎باشد كه ما در معماری بومی گیلان شاهد آن می‎باشیم. قابل ذکر است که بناها در فضاهایی باز سبز «گیاهی» قرار می گیرند
ب) تأثیر جریان هوا و نور خورشید بر بنا:
به منظور جلوگیری از نفوذ باران به داخل ساختمان توسط باد، سقف شیب‎دار تا نزدیكی كف زمین در یك یا دو طرف بنا كه در سمت باد قرار دارد ادامه می‎یابد. همچنین به منظور ممانعت از نفوذ رطوبت از سطح زمین به داخل بنا، سطح آن بالاتر از زمین قرار گرفته و در فضای بین كف و زمین جریان هوا موجب تبخیر رطوبت و تهویه هوا شده وسبب خشك و قابل استفاده شدن كف ساختمان می‎شود.
ج) مصالح ساختمانی: ساقه‎های برنج عناصر اصلی تشكیل دهنده پوشش سقف‎های شیب‎دار هستند. اسكلت بنا و در واقع ایستایی ساختمان از چوب می‎باشد كه از آن در بدنه‎ها نیز استفاده می‎شود و پوشش نهایی آن با خشت است و گل‎اندود می‎شود و از مصالح دیگری همچون سنگ، خشت و سفال نیز در كنار ساختمان‎های تماماً چوبی استفاده شده است. همانگونه كه بیان گردید تمامی مصالح بكار رفته در بنا از مصالح موجود در محل می‎باشد كه موجب كاهش انرژی در حمل و نقل مصالح از نقاط دیگر شده است.
ویژگیهای معماری جدید گیلان: 
امروزه دیگر ما شاهد معماری بومی و سنتی در این منطقه نمی‎باشیم و در عوض ساختمان‎هایی با سازه فلزی یا بتنی، پوشش آجری و سقف‎های شیب‎دار با فرمهایی به اصطلاح هنرمندانه با پیروی كوركورانه از معماری بیگانگان و تفكیك فضاهای داخلی تنها به منظور پاسخ به نیازسرپناه خانواده، جایگزین ویژگی‎های پیشین بناها گشته‎اند و همین نكات موجب از دست دادن هویت معماری بومی منطبق با محیط شده‎اند كه یكی از پیامهای اصلی شیوه جدید معماری، بالا بودن هزینه ساخت و افزایش استفاده از انرژی‎های غیر قابل تجدید(و یا فسیلی) به منظور گرمایش و سرمایش است كه علت اصلی آن عدم استفاده از مصالح بومی می‎باشد.
انطباق معماری جدید با معماری بومی گیلان:
شاید ایجاد معماری بومی در حال حاضر از نظر استحكام و دوام و همچنین نیازهای امروزی ساكنین پاسخگو نباشد، اما می‎توان با استفاده صحیح از اصول معماری و عوامل تشكیل‎دهنده آن، مصالح بومی، همچون «چوب و (پیش ساخته نمودن) و اجرا دقیق آن در بنا و اتصالات بهتر، عمر این ساختمانها را افزایش داده تا از این طریق اجرای آن آسانتر و سریعتر صورت گیرد و دیگر به هزینه كمتری به منظور ساخت و تعمیر و نگهداری بنا نیاز باشد». از سوی دیگر، در پوشش بناها، استفاده از « ساقه‎های نباتی» به جای سفال می‏تواند موجب دوام و استحكام بیشتر آنها گردد. تمامی این عوامل می‎تواند در پایداری محیط و همچنین ایجاد ساخت و ساز پایدار مؤثر افتد .

معماری منطقه گرم و خشك: 
در بررسی و مطالعه معماری این نوع اقلیم می‎توان به معماری مسكن بسیاری از شهرهای فلات مركزی ایران اشاره نمود كه دارای معماری درون‎گرا هماهنگ با این نوع اقلیم می‎باشند. در این مبحث به بررسی معماری مسكن یزد كه نمونه‎ای از معماری درون‎گرا می‎باشد، خواهیم پرداخت. 
ویژگی‎های اقلیمی این منطقه «خشكی، كم آبی، گرمای شدید در تابستان» به همراه طوفانهای شنی در برخی از مواقع سال و وزش باد در جهات مختلف و همچنین «سرمای شدید در زمستان» می‎باشد.
ویژگیهای معماری بومی یزد:
الف- ساختار فضایی بنا: شاخص اصلی معماری بومی یزد، درون‎گرایی آن می‎باشد. این نوع معماری دارای حیاط مركزی بوده و اتاقها معمولاً در چهار سمت آن واقع شده است و به منظور تهویه فضای داخلی، در گوشه‎ای از بنا بادگیر ساخته می‎شود فرم حیاط‎ها معمولاً به صورت گودال باغچه (در برخی موارد مسطح) می‎باشند
ب- تأثیر جریان هوا و نور خورشید: در اقلیم گرم و خشكی همچون یزد كه دارای طوفانهای شدید همراه با شن و گرمای زیاد در تابستان و سرمای شدید در زمستان است، هماهنگی با طبیعت و شرایط محیطی ضرورت بیشتری پیدا می‎كند، به عنوان نمونه در این اقلیم بایستی فرم پلان فشرده باشد تا سطوح كمتری در مقابل نور خورشید قرار گیرند. همانگونه كه توضیح داده شد به علت تابش شدید نور خورشید در تابستان و سرمای زیاد زمستان، جهت قرارگیری ساختمان در سمت جنوب تا جنوب شرقی میباشد تا بیشترین میزان انرژی را در فصل زمستان دریافت كند. همچنین به منظور استفاده از بادهای مناسب، معماران گذشته از بادگیر استفاده میكردند تا بدین شیوه، جریان هوای مطبوع را به داخل اتاقها انتقال دهند و هوای گرم و آلوده به بیرون فرستاده شود. در واقع بادگیر كار مكش را انجام میداده است، اجرای بادگیر در شهرهای مختلف منطقه گرم و خشك با توجه به اوضاع جوی منطقه و جهت وزش باد متفاوت میباشد به عنوان مثال «در یزد به علت وزش باد در جهات مختلف، بادگیری چهار طرفه ساخته میشود و معمولاً دارای ارتفاع زیادی میباشد». با توجه به مطالب یاد شده، معماری مسكن در یزد به شكلی بوده تا از انرژی قابل تجدید همچون جریان هوا و نور خورشید به طرز كاملاً مناسب و بهینهای استفاده شود كه این امر موجب كاهش استفاده از انرژیهای فسیلی شده و بدین طریق پایداری محیط را تضمین كرده است.
ج- مصالح ساختمانی: مصالح ساختمانی در هر شرایط آب و هوایی به نوعی عمل میكند، به طوری كه در آب و هوای گرم و خشك مورد مطالعه نوع مصالح به كار رفته در میزآنراحتی ساكنان در ساختمان تأثیر زیادی دارد. در این اقلیم مصالح ساختمانی به نحوی باید انتخاب شوند كه در مقابل گرما مقاومت فراوانی داشته و از ظرفیت حرارتی بالایی برخوردار باشند. از جمله مصالحی كه سازندگان بنا از آن استفاده میكنند گل و مشتقات آن است و چنانچه سنگ و یا چوب در بناها به كار برده شوند، آنرا با خاك و گل مخلوط مینمایند چرا كه این نوع مصالح با آب و هوای خشك یزد تطابق دارد. شایان ذكر است كه گل مورد نیاز، از خاك همان محل پس از كودبرداری زمین به دست میآید كه این امر موجب میشود تا با استفاده از مصالح محلی، مصرف انرژی كاهش یابد چرا كه دیگر نیازی به صرف انرژی بیشتر به منظور حمل و نقل مصالح از نقاط دیگر به مكان مورد نظر نمیباشد، همچنین ساخت و ساز در هنگام تولید مصالح، استفاده و دورریزی آن تأثیر سویی بر محیط پیرامون نخواهد داشت. نكته حائز اهمیت دیگر در امر ساخت بنا، ضخامت مصالح به كار برده میشود، ضخامت دیوارها باید به گونهای باشد كه بتواند در مقابل تابش طولانی نور خورشید مقاومت كند، همچنین رنگ مصالح به كار برده شده در بنا بایستی روشن باشد تا بتواند مقدار زیادی از انرژی خورشید را منعكس نماید، رنگ روشن خاك بهترین رنگ مصالح انتخابی در منطقه گرم و خشك است.

ویژگیهای معماری جدید یزد:
متأسفانه در كنار چنین معماری آگاهانهای، شاهد ظهور معماری جدیدی هستیم كه كاملاً با شرایط اقلیمی منطقه متناقض میباشد. خانههای ردیفی كه از بتن، آهن و آجر ساخته شدهاند. با حیاطهایی كه به علت كوتاه بودن دیوارهایشان، از یك سو قادر به ایجاد سایه مناسب نمیباشند و نمیتوانند از بنا، در مقابل وزش باد شدید و نور زیاد خورشید محافظت نمایند و شرایط نامساعدی برای ساكنین بوجود میآورند، از سوی دیگر به كارگیری دیوارها و سقفهای با ضخامت كم كه در مقابل موقعیت خاص این منطقه، هیچگونه مقاومتی ندارد و همچنین استفاده از قیر سیاه رنگ بر روی پشت بامها كه به علت تیرگی رنگ موجب افزایش دما در فصل تابستان و به جهت انتقال حرارت از طریق بام موجب کاهش دما در فصل زمستان در داخل خانه میشود و در نهایت به كارگیری وسائل گرم كننده با مصرف انرژی فسیلی و دستگاههای خنك كنندهای كه به علت دمای نامناسب فضاهای داخلی در فصول مختلف مورد استفاده قرار میگیرند، به طور كلی بایستی بیان نمود كه معماری جدید با شیوه ساخت ناهماهنگ با اقلیم از یك سو موجب عدم آسایش ساكنین و از سوی دیگر با استفاده نامناسب از مصالح و افزایش مصرف انرژی فسیلی معماری پایداری را كه در گذشته وجود داشته، مد نظر قرار نداده است.


+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در شنبه نهم خرداد 1388 و ساعت 13:23 |

در آشپزخانه های قدیم که مانند امروز دارای کابینت های ثابت و جاسازی شده و محل مشخصی برای اجاق گاز، یخچال و دیگر وسایل آشپزخانه نبودند ، نورپردازی اغلب به وسیله یک چراغ آویز سقفی که در مرکز سقف آشپزخانه نصب می شد انجام می گرفت.

چرا که اغلب فعالیت های داخل آشپزخانه ( مانند آماده سازی مواد غذایی ) بر روی میز وسط آشپزخانه انجام می شد. اما آشپزخانه های امروزی با ردیفی از کابینت ها ، اجاق و یخچال جاسازی شده به موازات و در کنار دیوارهای آشپزخانه نیازمند شیوه دیگری از نورپردازی هستند. در آشپزخانه های امروزی قسمت اعظم کار در آشپزخانه بر روی سطح کابینت ها در کنار اجاق گاز و یا شیر آب و سینک ظرفشویی انجام می شود که در اغلب آشپزخانه ها همگی در کنار دیوار قرار دارند اما هنوز چراغ های سقفی از وسط سقف آشپزخانه آویزان هستند ، در نتیجه افراد اغلب پشت به منبع نور و در زیر سایه خود مشغول به کار هستند و هنگام کار از نور کافی برخوردار نیستند.

 با توجه به تغییرات ساختار آشپزخانه های امروزی نسبت به گذشته ، ما در بخش هایی از آشپزخانه که اغلب محل انجام کار محسوب می شود به نور کافی نیاز داریم. مانند سطح روی اجاق گاز، سینک ظرفشویی و سطوح روی کابینت ها که برای آماده سازی وسایل آشپزی و مواد غذایی مورد استفاده قرار می گیرند. علاوه بر نیاز به روشنایی در این اماکن، فضای کلی آشپزخانه نیز باید از نور کافی برخوردار باشد.

همچنین در بسیاری از آشپزخانه ها بعضی از کابینت ها با درهای شیشه ای و به صورت ویترین ساخته شده اند تا از آنها برای به نمایش گذاشتن ظروف زیبا و تزئینی استفاده شود. این کابینت ها نیز نیاز به نورپردازی داخلی دارند. به این ترتیب ما نیاز به یک مجموعه منابع نوری داریم که هریک به صورت جداگانه قابل کنترل باشند.

نور کافی برای سطح روی اجاق گاز در آشپزخانه هایی که دارای یک هواکش یا هود در بالای اجاق گاز هستند به راحتی توسط چراغ هواکش تأمین می شود. اگر بالای اجاق گاز، هواکش مجهز به چراغ وجود ندارد باید یک چراغ قابل تنظیم در بالای اجاق گاز نصب شود. همچنین بالای سینک ظرفشویی نیز به یک چراغ نیاز تا شب هنگام نور کافی برای شست و شوی ظروف و مواد غذایی را برای ما فراهم کند. ترجیحاً هر یک از این چراغ ها باید دارای کلید کنترل مجزا باشند تا فقط در مواقع لزوم مورد استفاده قرار گیرند.

برای تأمین نور کافی در سطح روی کابینت ها از آنجا که اغلب این سطوح در زیر کابینت های دیواری قرار دارند به راحتی می توان از چراغ های مهتابی که در زیر کابینت ها نصب می شوند بهره گرفت. به این ترتیب چراغ های نصب شده در زیر کابینت های دیواری بی آنکه دیده شوند و یا موجب آزار چشم باشند نور کافی را بر سطح روی کابینت ها می تابانند. چنانچه کابینت های زمینی عمیق باشند و نور محیط به اندازه کافی درون آنها را روشن نکند برای دسترسی راحت به وسایل داخل این نوع کابینت ها می توان چراغ های کوچکی در آنها نصب کرد که با کلیدهای اتوماتیک کنترل شوند و با باز و بسته شدن در کابینت ها روشن و خاموش شوند.

اگر آشپزخانه شما محل صرف غذا نیز هست استفاده از چراغ های سقفی که ارتفاعشان قابل تنظیم است درست در بالای میز غذاخوری ایده خوبی است. این چراغ ها می توانند هنگام صرف غذا روی میز را به خوبی روشن کنند و در مواقعی که از میز استفاده نمی شود فضای کلی آشپزخانه را روشنایی ببخشند.

نورپردازی در فضای حمام و دستشویی از اهمیت کمتری برخوردار است و به سادگی با نصب چراغ های سقفی قابل اجرا است. در حمام و دستشویی علاوه بر چراغ های سقفی که برای تأمین روشنایی محیط مورد استفاده قرار می گیرند نصب یک چراغ دیواری در بالای آینه نیز ضروری است اما توجه داشته باشید که برای این منظور از چراغ های فلوئورسنت استفاده نکنید زیرا نور این چراغ ها موجب تغییر برخی از رنگ ها شده و تصویر شما را با رنگ های غیرواقعی در آینه منعکس می کنند.

نورپردازی قسمت های مختلف خانه ، هال ورودی، راهروها و راه پله ها را نیز فراموش نکنید. این اماکن در هر خانه ای باید از نور فراوان برخوردار باشند به خصوص راه پله ها که در حفظ ایمنی و سلامتی خانواده و میهمانان اهمیت به سزایی دارد. در اینجا ایمنی مهم تر از زیبایی است و بهترین روش نورپردازی روشن کردن مسیر حرکت و سطح روی پلکان با چراغ هایی است که به دیوار نصب می شوند و نور را به طرف پایین می تابانند. استفاده از چراغ های دیواری کار تعویض لامپ را نیز ساده تر می کند.

آنچه تاکنون بیان شد در جهت تأمین نور کافی و روشنایی لازم برای انجام فعالیت های گوناگون در هر یک از اتاق ها بود ؛ اما نورپردازی می تواند در جهت زیباسازی و جلب توجه بیننده به سوی اشیای تزئینی و ویژگی های زیبای یک اتاق نیز باشد. برای این منظور بهترین انتخاب چراغ های قابل تنظیمی هستند که به صورت تک، دوتایی و سه تایی در بازار موجودند و پس از نصب در یک نقطه از دیوار می توان هر یک از آنها را به سمت دلخواه تنظیم کرد به صورتی که محل مورد نظر ما را روشن کند. نور این چراغ ها را می توان به راحتی بر روی یک دیوار، یک تابلو و یا یک مجسمه دلخواه تنظیم کرد و یا حتی بخشی خاص از اتاق ( مانند محل قرارگیری شومینه و یا یک آرک در سقف ) را به وسیله آنها روشن کرد.

طبقات داخل کابینت های در شیشه ای را نیز می توان با استفاده از روش های گوناگون روشنایی بخشید. اما یکی از بهترین راه ها نصب چراغ های کوچک در زیر هر یک از طبقات ، و یا در مواقعی که طبقات شیشه ای هستند نصب یک لامپ در قسمت بالا و یا پایین کابینت است.

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در شنبه نهم خرداد 1388 و ساعت 13:10 |

روشن كردن پنكه در زمستان با دور كم نه تنها خانه را سرد نمیكند، بلكه با راندن هوای گرم جمع شده زیر سقف به پایین، دمای اتاق را یكنواخت میكند و از تلفات حرارت میكاهد.
اولین گام برای استفاده كارآمدتر از انرژی در بخش خانگی، یافتن نقاطی از خانه است كه بیشترین مصرف انرژی را دارد. ممیزی انرژی، این نقاط را نشان داده و با ارائه اندازه‌گیری‌های دقیق، راه‌هایی برای كاهش هزینه‌های انرژی پیشنهاد می‌كند

    مصرف بالای انرژی در ساختمان‎های مسكونی یكی از عمده‎ترین مشكلات كشورهای در حال توسعه است كه دارای اثرات اقتصادی و زیست محیطی می‎باشد . در واقع رعایت نشدن برخی استانداردها در ساختمان‌سازی و لوازم انرژی‌بر، موجب شده مصرف انرژی از حد متعارف خود خارج شود.

                                                         مصرف انرژی در ایران به دلیل شرایط اجتماعی و فرهنگی در حد بالایی می‎باشد. طبق آمار موجود سالانه حدود 150هزار تا 200هزار واحد مسكونی جدید در سطح كشور ساخته می‎شود. از آنجایی كه بخش ساختمان با مصرف بیش از 40 درصد كل انرژی تولید شده در كشور و صرف هزینه‎ای معادل 30 درصد از درآمد حاصل از فروش نفت، بیشترین میزان مصرف انرژی را به خود اختصاص داده است، لذا بهینه‎سازی مصرف انرژی در ساختمان، تأثیرات مثبتی بر اقتصاد خانواده و نیز ملی خواهد داشت.
امروزه ساختمان‎های ساخته شده در كشورهای پیشرفته از لحاظ مصرف انرژی درجه‎بندی می‎شوند. مثلاً در استرالیا منازل را به منظور استفاده بهینه از انرژی توسط برنامه كامپیوتری ارزیابی می‎كنند و اصطلاحاً به آنها ستاره اعطا می‎شود. یعنی به هر میزانی كه یك ساختمان از لحاظ مصرف انرژی بهینه باشد به همان میزان به آن ساختمان ستاره داده می‎شود.
اولین گام برای استفاده كارآمدتر از انرژی در بخش خانگی، یافتن نقاطی از خانه است كه بیشترین مصرف انرژی را دارد. ممیزی انرژی، این نقاط را نشان داده و با ارائه اندازه‌گیری‌های دقیق، راه‌هایی برای كاهش هزینه‌های انرژی پیشنهاد می‌كند. در مورد ممیزی انرژی نكاتی یادآور می‌شود:
1 - در صورت امكان، از طراح ساختمان خود، نقشه‌های اجرایی كف،‌ دیوار و سقف را بخواهید و از میزان صحیح عایق‌كاری حرارتی در آن اطمینان حاصل كنید.
2 - تمام سوراخ‌ها و شكاف‌های دیوارها، سقف‌ها، درها، اتصالات روشنایی، سوییچ‌ها و خروجی‌های برق را كه موجب نشت هوا به بیرون یا درون می‌شوند، كنترل كنید.
3 - از باز نبودن دریچه شومینه اطمینان حاصل كنید.
4 - از صحت عملكرد كلیه وسایل منزل و نیز سیستم‌های سرمایشی و گرمایشی اطمینان حاصل كنید.
5 - روشنایی‌های مورد نیاز خانواده را بررسی كنید و با استفاده از الگویی مناسب، نورهای مناطق پرمصرف مانند اتاق نشمین، آشپزخانه و قسمت‌های بیرونی را مورد توجه قرار دهید. راه‌‌های استفاده از نور روز و كاهش زمان روشن بودن لامپ‌ها را بررسی كرده و لامپ‌های رشته‌ای را با لامپ‌های استاندارد فلورسنت یا لامپ‌های كم مصرف جایگزین كنید.

بیشترین تلفات انرژی در واحدهای مسكونی و آپارتمانی مربوط به دیوارهای خارجی می‎باشد كه می‎توان با انجام راهكارهایی از اتلاف انرژی جلوگیری كرد.
1. اتاق‎های نشیمن و اتاق‎هایی كه از آنها بیشتر استفاده می‎شود در طرف جنوب ساختمان قرار گیرد. به این ترتیب از نور طبیعی خورشید استفاده كرده و در زمستان نیز بیشترین بهره را از گرمای خورشید می‌برد.
2. بهتر است اتاق‎های پذیرایی، ناهارخوری، خواب و نشیمن در طرف جنوب و بقیه جاها مانند آشپزخانه، سرویس بهداشتی، حمام، انباری و مانند آن در طرف شمال قرار گیرد.
3. به منظور كاهش تلفات حرارتی، دودكش‎های موجود در ساختمان بسته شده و به جای بخاری از سیستم حرارت مركزی استفاده شود.
4. مسیر مستقیمی برای حركت هوای بیرون در ساختمان پیش‎بینی شده باشد كه در تابستان به خنك كردن ساختمان كمك كند.
5. اتاق‎هایی كه كاربرد همانند دارند در كنار هم قرار گیرد. به ویژه اتاق‎هایی كه كاربرد خاص دارند از بقیه اتاق‎ها جدا شده باشند. این كار به شما كمك می‎كند تا فقط اتاق‎هایی را گرم كنید كه در آنها زندگی می‎كنید .
6. بخش‎هایی از ساختمان‎ كه نیاز به آب دارند نزدیك هم قرار گیرند. این قسمت‎ها عبارتند از آشپزخانه، دستشویی و حمام . با این كار طول لوله‎های آب كم می‎شود و در نتیجه حرارت كمتری از لوله‎های آب گرم به هدر می‎رود.
7. سقف تا ارتفاع 7/2 متر پایین باشد. اگر این كار انجام نشده است می‎توانید تمام و یا فقط سقف بعضی قسمت‎ها را پایین بیاورید. برای این كار می‎توانید از سقف‎های كاذب استفاده كنید. بالا بودن سقف باعث افزایش تلفات حرارتی می‎شود. بیشتر حرارت تولید شده توسط بخاری یا شوفاژ در سقف جمع می‎شود و قسمت پایین اتاق كه ما در آن قرار داریم گرم نمی‎شود. در این حالت هم مصرف انرژی بالا می‎رود و هم آسایش ساكنین تأمین نمی‎شود.
در صورت عدم امكان كاهش ارتفاع سقف به 7/2 متر ، نصب یك پنكه سقفی كمك بسیار زیادی به گرم كردن خانه می‎كند. روشن كردن پنكه در زمستان با دور كم نه تنها خانه را سرد نمی‎كند، بلكه با راندن هوای گرم جمع شده زیر سقف به پایین، دمای اتاق را یكنواخت می‎كند و از تلفات حرارت می‎كاهد.  اجرای صحیح سقف كاذب در ساختمان‌ها با حذف بخشی از فضای مورد سرمایش و گرمایش، میزان مصرف انرژی را كه برای این منظور به كار می‌رود، كاهش می‌دهد. سقف كاذب در طبقات فوقانی می‌تواند از انتقال حرارت بین فضای داخل و خارج ساختمان بكاهد. یكی از سریع‌ترین و سودآورترین روش‌ها  عایق‌كاری حرارتی و هوابندی است.  استفاده از عایق‌های حرارتی در سقف‌های كاذب و اجرای صحیح و بدون درز اینگونه سقف‌ها تبادل حرارتی را كاهش می‌دهد . این كار باعث استفاده مناسب‌تر از هزینه‌های پرداختی انرژی می‌شود. تولید یك عایق مناسب با استفاده از تركیب مصالح و تفكیك‌های ساخت و ساز، منجر به ایجاد بنایی با خصوصیات حرارتی مطلوب می‌شود؛ به طوری كه نیاز به عملیاتی نظیر تصفیه هوا و كنترل میزان رطوبت ضروری نیست. با صرف هزینه‌ای اندك می‌توان با استفاده از محصولات عایق كار و هوابندی خاص، هزینه‌های سرمایه‌گذاری مورد نیاز برای تأمین سرمایش و گرمایش را تا 30درصد كاهش داد.
 نشت هوای گرم از بیرون به خانه در تابستان و خروج آن در طول زمستان دلیل عمده هدر رفتن‌های زیاد پرداختی انرژی در خانه است. از جمله سریع‌ترین راه‌های صرفه‌جویی در هزینه؛ گچ گرفتن، درزگیری یا هوابندی تمامی شكاف‌ها، ترك‌ها و روزنه‌های مرتبط با فضای بیرون است. با كاهش دادن راه‌های نفوذ هوا می‌توان 14درصد در پرداخت قبوض انرژی صرفه‌جویی كرد.
این راه‌ها عبارتنداز: آبریز سقف،‌ ورودی اتاق شیروانی، جعبه و كابل‌های برق، لوله‌كشی‌ها، دودكش آب گرمكن، كانال‌ها، در‌ها و چارچوب‌ها، هواكش شومینه، ورودی هوای گرم، چارچوب پنجره‌ها، كف و تزئینات داخلی، فضاهای دسترسی به لوله‌كشی، كلیدها و پریزهای برق، اتصالات روشنایی و آستانه در‌ها.

اگر راهكارهای هوابندی را در خانه بكار ببندید تا اندازه زیادی از هدر شدن انرژی جلوگیری كرده‌اید.
1 - ابتدا راه‌های ورود و خروج هوا به خانه را امتحان كنید. در یك روز بادی با قرار دادن تكه چوب در حال سوختن جلوی مكان‌هایی نظیر پنجره، در، جعبه‌های برق، اتصالات لوله، اتصالات سقف و سایر نقاط كه احتمال ارتباط با بیرون برای آنها متصور است، آزمایش انجام دهید. در صورتی كه یك جریان افقی از حركت دود ایجاد شود، نشان‌دهنده وجود شكاف است كه باید با درزگیری، گچ‌كاری یا بتونه‌كاری رفع شود.
2 - در و پنجره‌هایی را كه نشت دارند، درزبندی كنید.
3 - فضای توخالی بالای كابینت، سقف‌ها، كف‌ها، دیوارهای بیرونی و مسیرهای سیم‌كشی برق را كه نشت دارند، درزبندی كنید.
4 – بر پشت كلید و پریزهای برق موجود روی دیوارهای بیرونی، واشر لاستیكی نصب كنید.
5 - سوراخ‌های موجود روی عایق را كه به واسطه كثیف بودن عایق دیده نشده و منشأ نشت هوا هستند، جست‌وجو كنید. شما می‌توانید این مشكل را با چسباندن صفحات پلاستیكی روی آنها و گچ گرفتن اطراف صفحات رفع كنید.
6 - بر روی پنجره‌های تك جداره، پرده كركره‌های قابل تنظیم در بخش بیرونی مانند پرده كركره پارسیانا نصب كرده یا آن را با پنجره‌های دوجداره جایگزین كنید.
نصب این پنجره‌ها، میزان مقاومت حرارتی را تا دو برابر افزایش داده و می‌تواند مزیت‌هایی نظیر كاهش میعان آب، روی پنجره و نیز ممانعت از یخ‌زدگی را به دنبال داشته باشد.
7 - در زمان استفاده نكردن از شومینه، دریچه هواكش آن كاملاً بسته باشد. یكی از عوامل مهم در طراحی شومینه، امكان خروج سریع دود است، بنابراین تا زمانی كه هواكش كاملاً بسته نباشد، هوای گرم، 24ساعته به سرعت در حال خروج است.
8 - جهت كاهش نشت دیوارهای بیرونی در ساختمان جدید،‌ كوبیدن محل اتصال پوشش خارجی یا درزبندی و گچ گرفتن دیوارهای خارجی ضروری است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در شنبه نهم خرداد 1388 و ساعت 12:47 |

fang shuei

فنگ شویی کلاسیک (Feng Shui)

مطالبی راجع به علم و هنر اصلی، واقعی و دیرینه (کلاسیک) فنگ شویی

 

عناصر پنجگانه و ارتباط آنها با مربع لوشو

در فرهنگ کهن ما همه چیز به ۴ عنصر تقسیم می شد که شامل آب، باد، خاک و آتش بود. در فرهنگ چین تعداد این عناصر ۵ عدد است که به ترتیب شامل: آب، چوب، آتش، خاک و فلز است.
این عناصر باهم روابطی دارند که به نامهای، رابطه سازنده، رابطه مخرب یا کنترل کننده و رابطه تحلیل برنده مشهور هستند.
رابطه سازنده عناصر ۵ گانه در زیر و با فلش های سیاه نمایش داده شده است. چرخه مخرب یا کنترل کننده با فلش های قرمز نشان داده شده است. در این شکل رابطه تحلیل برنده درست برعکس رابطه سازنده است که درست برعکس جهت فلش های سیاه رنگ خواهد بود.

جهت سهولت در حفظ نمودن این چرخه ها میتوان به طریق زیر عمل نمود.

چرخه سازنده را می توانید اینگونه به خاطر بسپارید:
- آب باعث رشد درختان (چوب) می شود.
- با چوب می توانیم آتش درست کنیم.
- آتش پس از خاموشی به خاکستر (خاک) تبدیل می شود.
- فلزات نیز از درون معادن (خاک) بدست می آیند.
- زمانی که فلز را ذوب نماییم مانند آب روان می شود.

همینطور برای به خاطر سپردن چرخه مخرب یا کنترل کننده می توان اینگونه عمل کرد:
- آتش را با آب خاموش می کند.
- درختان و گیاهان (چوب)، خاک را نابود می کنند (ریشه در خاک می کنند).
- آتش باعث ذوب فلزات می شود.
- خاک باعث گل آلود شدن آب می شود.
- درختان را با تبر و اره (فلز) قطع می کنند.

این عناصر در مربع لوشو نیز به ترتیب زیر وجود دارند:
- عنصر خانه شماره ۱، آب است.
- عنصر خانه های شماره ۲ و ۵ و ۸ ، خاک است.
- عنصر خانه های ۳ و ۴ ، چوب است.
- عنصر خانه های ۶ و ۷، فلز است.
- و عنصر خانه ۹ ، آتش است.

در آینده بیشتر در مورد این عناصر و چرخه های آنها بحث می کنیم.

خانه های 9 گانه

در این مکتب، هر محیط در بسته (خانه، محل کار، اتاق، ساختمان و ...) به 9 قسمت مساوی تقسیم می شود. به شکل یک مربع:

 ---------- ---------- ----------
|            |            |            |
|            |            |            |
 ---------- ---------- ----------
|            |            |            |
|            |            |            |
 ---------- ---------- ----------
|            |            |            |
|            |            |            |
 ---------- ---------- ----------

حال با این تفسیر، ملاحظه می کنیم که اگر خانه یا محلی با شکل مستطیل باشد، قسمتهایی از این 9 قسمت حذف می شود. شاید به همین دلیل خانه های قدیمی ما، یا خانه های چینی ها به شکل مربع یا دایره و یا چند ضلعی ساخته می شده است. نمونه بارز این نوع ساختمانها را می توان در بافت قدیمی معماری ایرانی مشاهده نمود و معروف ترین این نوع معماری همان شهر ممنوعه چین است.
در این محیط در بسته، انرژی 9 کیفیت زندگی ما را تحت پوشش قرار می دهد. یعنی هر قسمت از آن محیط در بسته مربوط به یکی از خصوصیات زندگی ما خواهد بود. 
این مربع، مربع لوشو نام دارد. که شماره و خصوصیات انرژتیک هر خانه به قرار زیر است:

 ---------- ---------- ----------
|            |            |            |
|      ۲    |     ۹     |     ۴     |
 ---------- ---------- ----------
|            |            |             |
|     ۷     |     ۵     |     ۳      |
 ---------- ---------- ----------
|           |           |            |
|    ۶     |     ۱     |     ۸     |
 ---------- ---------- ----------

۱ => خانه مربوط به شغل و روابط کاری
۲ => خانه مربوط به روابط زناشویی و شریک ها
۳ => خانه مربوط به فامیل و اقوام
۴ => خانه مربوط به ثروت و دارایی
۵ => خانه مربوط به سلامتی (محل تجمع انرژی Chi)
۶ => خانه مربوط به حامی و مسافرت
۷ => خانه مربوط به فرزندان و خلاقیت
۸ => خانه مربوط به دانش و علم
۹ => خانه مربوط به شهرت و موفقیت

ملاحظه می شود که جمع هر سطر و ستون این مربع عدد ۱۵ است.
حال برای اینکه بتوانیم بفهمیم کدام خانه مربوط به کدام قسمت از خانه یا محل دربسته ما می شود، از یک قطب نما استفاده می کنیم. به این صورت که نقشه پلان آن محل را تهیه می کنیم و شمال و جنوب آن محل را دقیق بر روی نقشه مشخص می کنیم و سپس با قرار دادن این مربع بر روی نقشه، زیادی یا حذف شدگی و محل هر کدام از ۹ خانه بر روی نقشه را مشخص میکنیم و در نتیجه مکان هر خانه در محل در بسته مورد نظر ما بدست خواهد آمد. باید توجه شود که خانه شماره ۹ منطبق بر جنوب و خانه شماره یک منطبق بر شمال خواهد بود.

مکاتب مختلف در فنگ شویی

فنگ شویی دارای مکاتب مختلفی است. در حال حاضر به چند مورد از آنها اشاره میکنم که با مکاتب مختلف آشنا شده و در مطالعه کتابهای مختلف فرق بین مکاتب را دانسته و اصول صحیح را در زندگی خود به اجرا در آورید.

اولین مکتب که مهمترین مکتب در فنگ شویی است، مکتب فُرم (Form) است. که از هزاران سال پیش چینی ها حتی خانه های خود را بر اساس آن ساخته اند. در این مکتب مکان و نحوه قرارگیری بسیار نقش دارد و مهمترین مکتبی است که همیشه باید رعایت شود.

دوم، مکتب جهات هشتگانه است که منطبق بر همان جهات هشتگانه جغرافیایی است. بر اساس قواعدی که در فنگ شویی داریم هر جهت حاوی انرژی خاص خود است. مثلا انرژِیی که از سمت جنوب به ما می رسد با انرژیی که از سمت شمال غربی به ما می رسد، کاملا متفاوت است و حتی بسته به سال تولد افراد، نوع این انرژی ها نیز متفاوت هستند.

سومین مکتب، مکتب خانه های 9 گانه است. منظور عوام از لفظ فنگ شویی همین مکتب است. بر اساس این مکتب هر محلی به 9 خانه تقسیم می شود که تقویت و یا حذف هر خانه بر کیفیت انرژیتیک آن مکان تاثیر می گذارد. در ادامه بیشتر به این مکتب می پردازیم.

چهارمین مکتب بلک هَت (Black Hat) نام دارد که بر اساس نحوه قرار گیری در ورودی محل می باشد. متاسفانه این مکتب برداشت صحیحی از فنگ شویی ندارد و ساخته و پرداخته غرب است و برداشت ناقصی از فنگ شویی کلاسیک می باشد.

پنجمین مکتب ستاره شناسی چینی در ارتباط با فنگ شویی است. نوع و نحوه قرار گیری ستارگان در این مکتب نقش مهمی ایفا می کند. بعد ها به این مکتب نیز می پردازیم.

رابطه عرفان و فنگ شویی

به نظر می‌رسد كه گفتمان اصلی تمام نظريه‌پردازان فنگ‌شويی از ابتدای شكل‌گيري تا به امروز مبتنی بر اصل وحدت است و اين مقوله از جمله مسائلی است كه برای بشر هميشه به عنوان يك دغدغه‌ی اصلی وجود داشته است. در فرهنگ جهانی عرفان نيز می‌خوانيم كه عارف كسی است كه با نگرش جامع و عميق به درون (دل) و ترك ظواهر و امور سطحی و مادی، به سوی خداوند حركت خواهد كرد. زندگی در دنيای مادی، بشر را دچار گناه و سنگ‌دلی كرده است كه با ذات الهی و مقدس او سر سازگاری ندارد. عرفان روش و راهی برای حصول معرفت و وصول حق است. برای رسيدن به آن انسان بايد از سطح معرفت عاميانه به معرفت خاص حركت كند. وقتی عارف به اين معرفت دست پيدا می‌كند از مقام عقل به مقام عشق می‌رسد و دل در گرو پروردگار می‌بندد و تا يكی شدن با پروردگار آرام و قرار نمی‌گيرد. مرحله‌ی يكی شدن، در اصطلاح عرفان وحدت نام دارد.
بشر در طول تاريخ تلاش كرده است مفری برای سعادت و آرامش انسان‌ها بيابد. ايجاد مكاتب فكری و عقيدتی و ايسم‌های بشری و گروه‌هاي مختلف و فرقه‌ها ناشی از جست و جوی انسان برای رسيدن به سعادت است. اما شكست آشكار اين ايده‌ها و انديشه‌ها، انسان را به عرفان مثبت متمايل كرده است كه مبدأ اصلی بحث آن در مقوله‌ی وحدت تجلی می‌يابد.
فنگ‌شويی نيز مانند عرفان روشی است كه به واسطه‌ی آن انسان با كل هستی در هماهنگی و هم‌بستگی قرار می‌گيرد. نظريه‌ی وحدت بين آسمان، زمين و انسان محور هنر فنگ‌شويی است كه از آن اساطير و داستان‌های محلی فراوانی زاده شده است. تفكر انتزاعي كيهان‌شناسي بعدها با عقايد مردم محلی در هم آميخت، زيرا چينی‌های قديم در جست و جوی وسيله‌ای براي توضيح نيروهای مریی و نامریی روی زمين و تاثير پيچيده و مرموز اين نيروها بر رفتار انسان بودند. هدف اين مردم غلبه و استيلا بر اتفاقات غيرمنتظره زندگی نبود، آنچه باعث جذب آنان می‌شد معنويتی بود كه در ايام سختی و فاجعه به آنها پناه می‌دهد و آرامش را به آنها باز می‌گرداند.
فنگ‌شويی هنري است پر رمز و راز كه پی بردن به كنه آن با عقل بشر امروز ممكن نيست. اما به‌كارگيری‌اش بی‌شك دريچه‌های بسته را به روی آسايش و آرامش برمی‌گشايد. بنابراين به تعبيری با تعابير علمي نمی‌توان به ماهيت فنگ‌شويی دست يافت. همان طور كه راه يك عارف را نمی‌توان در عبارات و الفاظ ترسيم كرد، اما می‌توان در همين حد بسنده كرده و اشاره كرد كه ماهيت و ذات فنگ‌شويی برمبنای گفتمان عشق پايه‌ريزی شده است و اين هماهنگی و تطابقی كه بين انسان و هستی بر مبنای تعادل بين انرژی‌ها مطرح است، جز در مفهوم عشق قابل تفسير و بيان نيست.
در فلسفه‌ی فنگ‌شويی، بدون شک به نيروی محركه‌ی تمام كائنات، كه در همه‌ی اجزای هستی ساری و جاری است، توجه شده است و اين به نظر من بسيار ساده‌لوحانه خواهد بود كه ما اين هنر را فقط در حد نحوه‌ی چيدن اشيا و نظم و انضباط در منزل مطرح كنيم.

 

اولین دانش ...

برای اینکه بتوانیم کلا وارد بحث فنگ شویی شویم باید کمی با فلسفه چینی آشنا بشویم.
فلسفه و طب چين كه مبناي هنر فنگ‌شويي است، بر اين اساس استوار است كه حركت بسيار ظريفي از انرژي الكترومغناطيس ـ كه در چين به آن «چي (Chi)»  گفته مي‌شود ـ در تمامي اشيا وجود دارد كه باعث برقراري تعادل و توازن در زندگي شخص و وحدت ميان آسمان و زمين و انسان و ماده می‌شود و شانس خوب را به انرژي فيزيكي، روابط عاطفي و رفاه مادي تبديل مي‌كند. جريان درست چي در خانه بسيار مهم و حياتي است چرا كه اگر نتواند آزادانه در منزل جريان داشته باشد، راكد مانده و به انرژي مخرب شا (Sha) كه باعث بدشانسي، افسردگي و نقصان سلامت و ثروت است تبديل مي‌شود.
منظور از چي ، همان نيروي جان‌آفرين و روح‌بخش است كه در وجود ما، در خانه‌ی ما و در تمامي اشياي فيزيكي اطراف ما تاثير مي‌گذارد و اگر اجازه دهيم آزادانه جريان يابد، تاثير مثبت خواهد داشت و هنگامي كه آن را در گوشه‌ها و كنج‌ها محصور كنيم، اثر منفي مي‌گذارد و زماني كه آن را مستقيم به جريان درآوريم، زيان‌آور خواهد بود.
شايد به نظر می‌رسد كه فنگ‌شويی، روشی است كه در هزاران سال پيش كاربرد داشته و امروزه برای حل مشكلات نمی‌توان به آن رجوع كرد. اما به نظر كارشناسان نظريه‌ی فنگ‌شويي كيهان‌شناسانه است و بر اساس نظريات تائويیسم درباره‌ی رابطه‌ی كيهان و انسان شكل گرفته است. هدف آن ايجاد وحدت ميان آسمان، زمين، انسان و ماده از طريق نيرويی به نام تای‌چی (نهايت مطلق) است. چينی‌های باستان اعتقاد داشتند هنگامی كه اين وحدت به وجود آيد چی (نيروی حيات) در موجودات جان‌دار و بی‌جان جاری شده و موجب بروز اتفاقات خوب و سازنده می‌شود. فقدان جريان چی نيز نتيجه‌ی معكوس يعنی بدبختی و نحوست به بار می‌آورد.

 

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در شنبه نهم خرداد 1388 و ساعت 12:38 |

 اشتیاق به عملی ساختن ایده های بزرگ، پدیدۀ تازه ای درزندگی بشر نیست. ساختمان های عظیم، همواره به عنوان سمبل قدرت و ثروت کشورها، راهی برای تجلیل از رهبران و اعتقادات مذهبی، شیوه ای برای گسترش مرزهای واقعیت و خیال، و حتی رقابتی ساده بین مالکان، معماران و پیمانکاران مطرح بوده اند.

 اشتیاق به عملی ساختن ایده های بزرگ، پدیدۀ تازه ای درزندگی بشر نیست. ساختمان های عظیم، همواره به عنوان سمبل قدرت و ثروت کشورها، راهی برای تجلیل از رهبران و اعتقادات مذهبی، شیوه ای برای گسترش مرزهای واقعیت و خیال، و حتی رقابتی ساده بین مالکان، معماران و پیمانکاران مطرح بوده اند. اهرام مصر، برج های ساخته شده بر روی تپه های ایتالیا و کلیساهای جامع سبک گوتیک فرانسه، نمونه هایی از ساختمان های عظیم باقی مانده از گذشته های دور و نزدیک هستند. ممکن است این نمونه ها، از بسیاری جهات با هم متفاوت باشند؛ اما در یک نکته با هم اشتراک دارند: همگی ذهن بیننده را لبریز از شکوه و عظمتی تحسین برانگیز می‌كنند.

پیشینه بلندمرتبه ها

ساخت بلندمرتبه های مدرن، تنها پس از ابداع آسانسور و نیز وفور مصالح ساختمانی و کاهش هزینه های آنها ، امکان پذیر شد. هرچند تعریف و تفکیک دقیقی نمی توان ارائه داد، اما عموما ساختمان هایی با ارتفاع بین 23 تا 150 متر، به عنوان ساختمان های بلندمرتبه (High rise) شناخته می شوند. بناهای مرتفع تر از 150 متر، را به عنوان آسمان خراش (Sky scraper) می شناسیم.
آسمان خراش های مدرن از مصالحی مانند فولاد، شیشه، بتن مسلح و گرانیت ساخته می شوند و همگی از تجهیزات مکانیکی و تاسیساتی از قبیل آسانسور و پمپ های آب بهره می گیرند.
تا قرن نوزدهم، ساختمان هایی با بیش از شش طبقه، بسیار نادر بودند، چراکه نیاز به استفاده از پلکان برای صعود از چنین ساختمان هایی، این ایده را غیر عملی می کرد. ضمن آنکه رساندن آب با فشار مناسب به طبقات بالا هم، از دیگر موانع عملی ساختن چنین ایده هایی بود.

با این وجود، پیشینه ساخت اولین بلندمرتبه ها، به قرون 16 و 17 میلادی باز می گردد. قدیمی ترین نمونه، شهر "شیبام" در یمن است که به عنوان قدیمی ترین شهر دارای آسمان خراش در سراسر جهان، و یا "منهتن صحرا"، و نیز به عنوان "اولین نمونه برنامه ریزی شهری طبقاتی" شناخته می شود. شهر شیبام، از بیش از 500 برج مسکونی، هریک شامل پنج تا 9 طبقه تک واحدی تشکیل می شد. ظاهرا هدف از این شیوه معماری، محافظت مردم در مقابل حملات صحرانشینان بدوی بوده است.
نمونه ای دیگر را می توان در بخش قدیمی شهر ادینبورگ اسکاتلند مشاهده کرد. در قرن هفدهم، مرزهای شهر، توسط یک دیوار دفاعی مشخص شده بود و از اینرو، مناطق قابل سکونت شهر، به بخش های داخل حصار محدود می شد. لذا، تنها راه توسعه شهر، اجرای ساختمان های طبقاتی بوده است. در این شهر، ساختمان های یازده طبقه زیادی وجود داشته اند و حتی نشانه هایی حاکی از وجود ساختمان های چهارده طبقه هم دیده شده. هنوز هم می توان آثار این سازه های سنگی را در مناطق قدیمی شهر، مشاهده کرد.

اما قدیمی ترین سازه اسکلت فلزی جهان، در شروزبری انگلستان ساخته شد. ساختمان فلکس میل (Flaxmill)، بنا شده در سال 1797، بدلیل بهره گرفتن از ستون ها و تیرهای چدنی ضد حریق، به عنوان "پدر" آسمان خراش های مدرن شناخته می شود.

رفع موانع

اما دو تحول بزرگ در قرن نوزدهم، راه را برای ساخت بناهای عظیمی همچون آسمان خراش ها، هموار کردند. اولین مورد، ساخت آسانسورهای "مطمئن" بود. طی قرن ها، آسانسورهای اولیه با طرح ها و کاربری های گوناگون مورد استفاده قرار می گرفتند و در اواسط قرن نوزدهم، آسانسورهایی که با استفاده از نیروی بخار و برای حمل مصالح در کارخانه ها، معادن و کارگاه ها کار می کردند، پای به میدان گذاشتند. اما این آسانسورها برای حمل انسان چندان ایمن نبودند، چراکه در صورت قطع شدن کابل نگه دارنده، به پائین سرنگون می شدند. در سال 1853، یک مخترع امریکایی به نام الیشا گریوز اوتیس، وسیله ای را طراحی کرد که در صورت پارگی کابل آسانسور، مانع از سقوط آن می شد. این موضوع، تاثیر شگرفی بر افزایش اعتماد عمومی به آسانسور گذاشت و در اواخر همین قرن، استفاده از موتورهای الکتریکی، آسانسور را به راه حلی عملی برای بالا و پائین رفتن از ساختمان های بلند، تبدیل کرد.

تحول دوم، در شیکاگو رخ داد. در سال 1871، این شهر طعمه حریقی ویرانگر شد. طی سال های بعد، بر خلاف انتظار، شهر با سرعتی عجیب و انفجاری رو به رشد و توسعه گذاشت و خیلی زود به مرزهای طبیعی خود رسید. در دهه 1880، دیگر زمینی برای توسعه بیشتر شهر باقی نمانده بود و تنها راه ممکن، استفاده از ارتفاع بود. اما برای دستیابی به ارتفاعات مورد نظر، تکنیک های ساخت و ساز نیازمند تحولی اساسی بودند. یکی از تکنیک های جدید، استفاده از شبکه ای از تیرها و ستون های فولادی بود که قابلیت تحمل هرگونه تنش و نیرویی - از وزن طبقات فوقانی گرفته تا نیروی باد و حتی زلزله - که ممکن است بر یک ساختمان وارد شود را داشته باشد. با توسعه این تکنیک جدید، آسمان خراش ها متولد شدند و رقابت بر سر ساخت مرتفع ترین بناها، آغاز شد.

مصالح ساختمانی جدید

از زمان تولد آسمان خراش ها، مهندسان و پیمانکاران، همواره بدنبال بهبود مصالح ساختمانی بوده اند تا بتوانند سازه هایی قوی تر، بلندتر و سبک تر را بنا کنند. آسمان خراش ها، سازه هایی هستند که باید عمر مفید زیادی داشته باشند؛ از اینرو باید از مصالحی قوی، با دوام، و مقاوم در مقابل عوامل طبیعی از قبیل تابش خورشید، بارش باران و برف، وزش باد و طوفان، ساخته شوند. بتن، بدلیل تنوع و انعطاف پذیری بالا، یکی از مهمترین مصالح مورد استفاده در ساخت این سازه های غول پیکر – البته پس از ستون ها واسکلت های فولادی- است. بسته به نیاز و کاربری سازه و نیز شرایط اقلیمی محل پروژه، می توان ترکیب این ماده ساختمانی را تغییر داده و به ترکیبات مناسب تری دست یافت. تهیه بتن مسلح، نمونه ای از این تغییرات است که می توان با گذاشتن شبکه های فولادی در بتن، استحکامی به مراتب بیش از بتن معمولی را به آن بخشید. حتی می توان با اضافه کردن برخی افزودنی ها و بر اساس نیاز، سرعت سفت شدن آن را، کم یا زیاد کرد.

از دیگر مصالح ساختمانی مورد استفاده وسیع در آسمان خراش ها، شیشه است. از آنجا که در این سازه ها، اسکلت فولادی بناست که بارهای اصلی را تحمل می کند، بار چندانی بر روی نمای خارجی وجود ندارد و شیشه می تواند بخوبی این نقش را ایفا کند؛ چراکه ضمن حفظ اختلاف فشار و دمای هوای داخل و خارج، امکان ورود حداکثر نور به ساختمان را نیز بوجود می آورد. این نکته (استفاده حداکثری از نور)، در کشورهای اروپایی و امریکایی و بدلیل شرایط آب و هوایی این مناطق، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و از آنجا که خاستگاه آسمان خراش ها نیز، همین کشورها بوده اند، استفاده از دیوارهای شیشه ای، به سرعت بعنوان یکی از استانداردهای این نوع بناها، مطرح شد. ضمن آنکه نماهای شیشه ای، به مراتب سبک تر و ارزان تر از سیمان و بتن هستند.  

قدرت طبیعت

اما با بلندتر و سبک تر شدن سازه ها، مشکلات جدیدی خودنمایی کردند. آسمان خراش ها در مقابل قدرت باد، شروع به نوسان و تاب خوردن کردند؛ نوساناتی که گاهی به بیش از شصت سانتیمتر در هر جهت هم بالغ می شد!

بلافاصله مهندسان دست بکار یافتن راه حل هایی برای این مشکل شدند. یکی از اولین چاره هایی که اندیشیده شد، استفاده از خرپاهای فولادی متقاطع، در چاه آسانسور مرکزی آسمان خراش ها بود. هدف از اینکار، تقویت هسته ساختمان و افزایش مقاومت خمشی آن در مقابل نیروی باد بود. راه دیگر، اعمال تغییر در شیوه طراحی و قراردادن اکثر تیرها و ستون ها در لبه های خارجی دیوارها بود. بدین ترتیب، سازه به شکل "لوله" ای سفت و محکم در می آمد.

اما یکی از جالب ترین و در عین حال، غیر عادی ترین راه حل ها، در اواسط دهه 1970 و تحت نام "تعدیل کننده جرمی" معرفی شد. در این شیوه، یک بلوک بتنی عظیم و بسیار سنگین، بر روی یک سطح روانکاری شده قرار گرفته و بوسیله فنرها و جذب کننده های شوک به آن متصل می شود. زمانی که حسگرهای یک کامپیوتر ویژه اعلام کنند که سازه شروع به حرکت در جهتی کرده است، بلوک بتنی همچون یک پاندول و در جهت عکس، حرکت کرده و به این ترتیب، حرکت ناخواسته سازه را خنثی می کند.

پیش بسوی آسمان

با آغاز قرن بیستم، شرکت های بزرگ تجاری، استفاده از آسمان خراش ها را، به عنوان شیوه ای ارزشمند برای معرفی بیشتر نام  و شهرت خود برگزیدند.
از میان اولین آسمان خراش هایی که در منطقه منهتن نیویورک سر بر آسمان سائیدند، می توان به "برج بیمه عمر متروپالیتن" با پنجاه طبقه، ساختمان "وول ورث" (که با شصت طبقه و بیش از 240 متر ارتفاع، تا سال 1930، بلندترین ساختمان جهان بود)، بانک منهتن با هفتاد و یک طبقه، و ساختمان بسیار زیبای کرایسلر (با هفتاد و هفت طبقه و سیصد و نوزده متر ارتفاع) اشاره کرد. در سال 1931، یعنی تنها یکسال پس از احداث ساختمان کرایسلر، ساختمان مشهور "امپایر استیت" با ارتفاع سیصد و هشتاد و یک متر و یکصد و دو طبقه تکمیل شد و برای مدت چهل و یک سال، یعنی تا سال 1972 و ساخته شدن "مرکز تجارت جهانی" (که سی و هفت متر بلندتر بوده و هشت طبقه هم بیشتر از آن داشت)، عنوان بلندترین سازه جهان را در اختیار داشت. دو سال بعد، با ساخته شدن سازه چهارصد و چهل و دو متری برج "سیرز" در شیکاگو، به سیطره نیویورک از نظر میزبانی مرتفع ترین ساختمان های جهان پایان داده شد.

با این وجود، تا بیست و چهار سال بعد، یعنی سال 1998، رکودداران ارتفاع،  همچنان درایالات متحده امریکا حضور داشتند. اما در این سال و با ساخته شدن برج های دو قلوی "پتروناس" در کوالالامپور مالزی، برای اولین بار، رکورد بلندترین آسمان خراش دنیا، از چنگ ایالات متحده خارج شد. این برج های دوقلو، هرچند با داشتن تنها 88 طبقه، رکورد تعداد طبقات را بدست نیاوردند، اما از نظر ارتفاع، به رکورد چهارصد و پنجاه و دو متر دست یافتند.

در حال حاضر، بلندترین ساختمان جهان، آسمان خراش "تایپه 101" است که در سال 2004 در مرکز تایوان احداث شد و به ارتفاعی معادل 509 متر رسید. این سازه نیز با داشتن یکصد و یک طبقه، نتوانست رکورد تعداد طبقات را جابجا کند.

هم اکنون اما، بلندپروازانه ترین پروژه تاریخ ساخت آسمان خراش ها، در همسایگی ایران در جریان است. آسمان خراش در دست ساخت "برج دبی" که طبق برنامه های اعلام شده، در اواخر سال 2008 یا اوایل 2009 تکمیل خواهد شد. ارتفاع دقیق و نهایی این آسمان خراش، اعلام نشده اما بنظر می رسد، هدف مجریان پروژه، دستیابی با ارتفاعی در حدود هشتصد متر و بیش از یکصد و شصت و پنج طبقه باشد. و این یعنی جهشی دویست – سیصد  متری نسبت به بلندترین سازه فعلی جهان.
اما آیا این پایان کار است؟ آیا کشور، شرکت یا پیمانکار دیگری نخواهد بود که تصمیم به ساختن آسمان خراشی بگیرد که ولو برای چند متر، از برج دبی بلندتر باشد؟ شاید برای پاسخ گویی دقیق و مطمئن به این سئوالات، کمی زود باشد؛ اما با درنظر داشتن بلندپروازی های بشر، بسیار بعید بنظر میرسد که رقبای جدیدی برای این برج، قد علم نکنند.

 

+ نوشته شده توسط مهندس الهه روحانی صدر در شنبه نهم خرداد 1388 و ساعت 11:43 |


Powered By
BLOGFA.COM